Archeolodzy na tropie

Materiał partnera zewnętrznego Zaktualizowano 
Wystawa czasowa „Badania i odkrycia Muzeum Archeologicznego w Krakowie 2017-2018” to pokaz, jak z niepozornych śladów przeszłości archeolodzy i antropolodzy wyczytać mogą prawdę o życiu naszych przodków sprzed wielu tysięcy lat. Wystawienniczych hitów tu nie brakuje – zwłaszcza gdy uczestnicy badań są w stanie wytłumaczyć nam, na co należy zwracać uwagę.

Dr hab Jacek Górski, dyrektor Muzeum Archeologicznego w Krakowie, zapowiada, że na tej wystawie nie można przegapić… zęba.

- Gdybym miał zachęcić jakimś hasłem reklamowym do przyjścia na wystawę, powiedziałbym: „Zapraszam, by Państwo mogli się przekonać, że myjemy zęby od mniej więcej 70 tysięcy lat”. Dowodzi tego jedno ze znalezisk z Jaskini Ciemnej. Mowa o zębie neandertalczyka, na którym zauważyć można ślady używania wykałaczki. Wystawę zaaranżowano tak, by widz mógł zobaczyć te ślady dbania o neandertalską higienę – mówi dyrektor Górski.

Wciąż badanymi znaleziskami są z kolei – prezentowane także na wystawie – dwie kości paliczkowe. Jeśli ostatecznie potwierdzone zostanie ich pochodzenie, będą to najstarsze pozostałości po Homo neanderthalensis. Są to szczątki datowane na ok. 115-120 tys lat.

A badania nad nimi okazują się fascynujące. W toku analiz, które prowadzone są w ramach grantu Narodowego Centrum Nauki, we współpracy z Muzeum Archeologicznym w Krakowie i Instytutem Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN, udało się ustalić, że porowata powierzchnia wspomnianych kości to efekt przejścia przez układ trawienny ptaków – prawdopodobnie podobnego do dzisiejszych kruków.

- Kości te były przemieszane ze szczątkami zwierzęcymi. Pochodzą z ciała dziecka, które mogło mieć 5 do 7 lat. Prawdopodobne jest, że po prostu po śmierci pożywił się nim jakiś ptak padlinożerca. Ale nie można wykluczyć też, że mały neandertalczyk został po prostu upolowany – mówi Mirosław Zając, który uczestniczył w pracach w Jaskini Ciemnej, prowadzonych pod kierunkiem prof. Pawła Velde-Nowaka.

Co ważne, to jedno z wyjątkowych i unikatowych odkryć, bowiem do tej pory szczątków neandertalczyka w polskich zbiorach archeologicznych nie mamy za wiele. Są to trzy zęby z Jaskini Stajnia i wspomniany wcześniej ząb z Jaskini Ciemnej.

Dodajmy, że neandertalczycy to bliscy krewni człowieka współczesnego (Homo sapiens). Na terenie Polski pojawić się mogli mniej więcej w tym samym czasie co w całej Europie – czyli ok. 300 tys. lat temu. Najstarsze narzędzia kamienne kamienne odkryte w naszym kraju liczą sobie ponad 200 tys. lat. Przez wiele lat uważano go za bardziej prymitywną wersję naszych przodków. Dziś już wiadomo, że łączyło ich bardzo wiele. Wystarczy wspomnieć, że niekiedy naukowcy nie są w stanie rozróżnić narzędzi wykonanych przez neandertalczyka od tych zrobionych przez homo sapiens. Co więcej, znaleziono już dowody na to, że oba gatunki żyły obok siebie, a nawet się ze sobą krzyżowały.

Warto zaznaczyć, że wyniki analiz wspomnianego zęba i kości paliczkowych zaprezentowane zostaną podczas międzynarodowej konferencji w Cleveland.

Ale to nie wszystko, co nas czeka na pokazie w Muzeum Archeologicznym w Krakowie. Na wystawie – jak pisze kuratorka Małgorzata Wawer – zobaczymy też „naczynia i narzędzia z okresu neolitu (Książnice Wielkie), paciorki fajansowe z epoki brązu (Kokotów), ozdoby i części strojów zmarłych z cmentarzyska z epoki żelaza i okresu wędrówek ludów (Morawianki), jak również wizerunki zabytków z badań poza granicami Polski (Marea, Bibracte-Mont Beuvray)”.

Jak zwraca uwagę dr hab Jacek Górski, Marea w Egipcie to bardzo ciekawy przypadek. Dotąd odkryto tam zabytkowe zabudowania łaźni, sakiji – czyli specjalnego urządzenia do czerpania wody, kaplicy grobowej, bazyliki i tzw. willi. Co ciekawe został tam odkryty zespół ostrakonów, czyli skorupy ceramicznych lub odłamków kamiennych, służących po prostu jako materiał piśmienniczy. Wspomniany zbiór liczy ok. 185 sztuk. Jest to największe skupisko ostrakonów odkryte do tej pory w Egipcie!

A do tego, pod zabudowaniami bazyliki znaleziono pozostałości wcześniej budowli.

„Pracownicy Muzeum, często we współpracy z innymi instytucjami (Uniwersytet Jagielloński, Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego im. Kazimierza Michałowskiego, Europejskie Centrum Archeologiczne – Bibracte, Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie, Muzeum Historyczne Miasta Krakowa), przeprowadzili badania na różnego rodzaju stanowiskach (osadach, obozowiskach i cmentarzyskach) i pochodzących z nich zabytkach archeologicznych. Badania oraz poddane interdyscyplinarnym analizom materiały zabytkowe, poszerzają wiedzę na temat życia, zwyczajów, wytwórczości oraz sfery duchowej ludzi w okresie od 115000 lat przed Chrystusem aż po czasy nowożytne z Małopolski, Burgundii-Franche-Comté oraz egipskiej Aleksandrii” - pisze Małgorzata Wawer, kuratorka wystawy.

Oprócz badań wykopaliskowych i ich wyników (Morawianki, Marea, Bibracte-Mont Beuvray) zaprezentowane na wystawie są również inne metody badawcze jak badania geofizyczne w Książnicach Wielkich, zabiegi konserwatorskie nad stolarnią z ul. Szczepańskiej, analizy szczątków kostnych z Jaskini Ciemnej czy wykonanie i opracowanie zdjęć lotniczych z Krakowa Wolicy. To pokaz możliwości i metod współczesnej archeologii.

Warto zaznaczyć, że „Badania i odkrycia Muzeum Archeologicznego w Krakowie 2017-2018” to kontynuacja zapoczątkowanego w 2017 r. cyklu wystawienniczego poświęconego najnowszym badaniom terenowym, laboratoryjnym, opracowaniom i pracom konserwatorskim, w których uczestniczyło krakowskie muzeum.

Ekspozycję, w gmachu głównym Muzeum Archeologicznego w Krakowie przy ul. Senackiej, można oglądać do 31 marca 2019 r.

"Marzec w muzeum"

Ważnym marcowym wydarzeniem w Muzeum Archeologicznym w Krakowie będzie „Prahistoria dla wszystkich/ Prehistory for all”, projekt promujący pilotażowe dostosowanie wystawy stałej „Pradzieje i Wczesne średniowiecze Małopolski” do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, ze szczególnym uwzględnieniem osób z wadami wzroku i słuchu, według wytycznych „COME-IN! GUIDELINES”.

W przestrzeni ekspozycyjnej pojawią się gabloty z w pełni dostępnymi kopiami oryginalnych zabytków. Przed ekspozycją jak i w poszczególnych strefach nowej aranżacji zainstalowane zostaną orientacyjne plany dotykowe, jak również ścieżki naprowadzające.

Prezentacja projektu COME-IN! odbędzie się 12 marca 2019 roku, w formie konferencji oraz dostępnego zwiedzania z przewodnikiem i tłumaczem Polskiego Języka Migowego.

Muzeum zaprasza również do zwiedzania wystaw stałych: _Bogowie starożytnego Egiptu, Dzieje najstarsze i stare gmachu Muzeum Archeologicznego w Krakowie. Peruwiańskie zbiory Władysława Klugera, Pradzieje i wczesne średniowiecze Małopolski, Ekspozycja Wazy z Bronocic _oraz do korzystania z bogatej oferty warsztatów i zajęć dla dzieci i dorosłych.

Szczegóły na www.ma.krakow.pl

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3