18+

Treść tylko dla pełnoletnich

Kolejna strona może zawierać treści nieodpowiednie dla osób niepełnoletnich. Jeśli chcesz do niej dotrzeć, wybierz niżej odpowiedni przycisk!

reklama

Byliśmy pionierami wspólnot europejskich

RedakcjaZaktualizowano 
Fot. Anna Kaczmarz
Fot. Anna Kaczmarz
ROZMOWA. Ze Zbigniewem Święchem, publicystą, znawcą dziejów Jagiellonów i Wazów o 440. rocznicy podpisania unii lubelskiej

Fot. Anna Kaczmarz

Czy unia lubelska, której rocznicę dziś obchodzimy, ma już znaczenie wyłącznie czysto historyczne?

- Unia lubelska, wieńcząca proces jednoczenia Polski i Litwy, zapoczątkowany unią w Krewie z 1385 r., powołała do życia największe mocarstwo ówczesnej Europy, co nie mogło pozostać bez wpływu na historię wieków następnych. Jednak patrząc z dzisiejszej perspektywy ważne jest coś innego - nasze państwa pokazały światu, w jaki sposób tworzyć sojusze mogące służyć pokojowi. Na unii polsko-litewskiej wzorowały się inne państwa, by wymienić tylko unię kalmarską z 1397 r., łączącą Danię, Szwecję i Norwegię. Także współczesna nam Unia Europejska odwołuje się, choć nie w pełni świadomie, do tej tradycji. To nie Polska wzorowała się na Europie Zachodniej, to Europa Zachodnia sięgała i sięga po polsko-litewskie wzorce.
Jakie były główne założenia unii?
- Unia gwarantowała obywatelom Polski i Litwy równość praw obywatelskich, była unią "wolnych z wolnymi i równych z równymi". Oba narody miały łączyć wspólna elekcja władcy, jeden Sejm, obowiązek wspólnej obrony granic, wspólna polityka zagraniczna i jednolity system celny. Czyli mniej więcej to samo, co zawarte współcześnie traktaty z Maastricht i Schengen. Jednocześnie zachowano odrębne urzędy, od szczebla ministerialnego w dół, osobne były wojsko, skarb i system prawny. Unia polsko-litewska była więc unią ojczyzn, co różni ją od współczesnych koncepcji zjednoczeniowych, powołania megapaństwa czy Stanów Zjednoczonych Europy.
Polacy wspominają Rzeczpospolitą Obojga Narodów z sentymentem, na współczesnej nam Litwie oceny unii nie są tak jednoznaczne...
- Także podczas trwania procesów zjednoczeniowych Litwini nie zawsze palili się do wejścia do unii. I to pomimo tego, że oni na tym więcej zyskiwali - w końcu Batory wyruszył pod Psków w obronie wschodnich granic Litwy... Także podczas obrad Sejmu lubelskiego z 1569 r. nie wszystko przebiegało bezproblemowo. W marcu posłowie litewscy, niechętni planowanemu podpisaniu aktu unii, opuścili obrady. Król Zygmunt August, na którego wniosek Sejm inkorporował do Królestwa Podole, Wołyń, Bracławszczyznę i Kijowszczyznę, zagroził, że jeżeli nie wrócą, także Litwę czeka wcielenie do Korony. W ten sposób ich zdyscyplinował, ale było to wydarzenie akcydentalne, cały wieloletni proces jednoczenia był efektem obustronnej woli łączenia się dwóch państw przeciwko wspólnym zagrożeniom.
Z naszego punktu widzenia odczucia współczesnych Litwinów muszą więc nieco dziwić...
- Tradycja unii była żywa mniej więcej do końca XIX wieku. Wiek XX okazał się wiekiem odradzających się nacjonalizmów, widocznych zwłaszcza u mniejszych narodów, a wielu Litwinów uznało, że Korona zdominowała kulturowo Wielkie Księstwo. Jednak na Litwie widać już oznaki zmian w ocenie naszej wspólnej historii.
ROZMAWIAŁ WŁODZIMIERZ JURASZ

Flesz - nowi marszałkowie Sejmu i Senatu, sukces opozycji

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3