Czym jest dziedziczenie długów? Jaka jest kolejność dziedziczenia długów?

Materiał informacyjny
Dziedziczenie długów to przejęcie praw i obowiązków majątkowych przez spadkobierców po śmierci bliskiego członka rodziny. Nie zawsze jednak długi przechodzą dalej – reguluje to prawo spadkowe, uwzględniające m.in. kolejność dziedziczenia. W praktyce oznacza to, że spadkobiercy mogą zrzec się zadłużenia i uniknąć kłopotliwych zobowiązań.

Dziedziczenie spadku nie zawsze oznacza przejęcia aktywów i majątku, które są atrakcyjne dla spadkobierców typu obrazy czy mieszkanie – dziedziczyć można również długi. Dlatego tak ważna jest świadomość oraz wiedza o wymaganiach formalnych, które pozwolą nam uniknąć dziedziczenia długów.

Spadek a długi – o co chodzi z dziedziczeniem długów?

Polskie prawo przyjmuje dwa mechanizmy dziedziczenia, a mianowicie na podstawie testamentu lub ustawy. Zasada jest prosta: jeżeli bliski nie zostawił testamentu, większość spadkobierców dziedziczy według ustawy, przy czym przy dziedziczeniu ustawowym pierwszeństwo mają dzieci spadkodawcy i jego małżonek.

Zgodnie z testamentem spadkobiercami zostają osoby wymienione w dokumencie, przy czym należy pamiętać, że nie każdy dokument jest wiążący. Niepoprawnie skonstruowane testamenty są podważane i nieważne, zwłaszcza te nienapisane ręcznie, pozbawione podpisu lub wymieniające i dzielące majątek (tutaj zastosowanie ma instytucja zapisu, a nie testament). Dlatego najbezpieczniej jest udać się do notariusza, aby sporządzić testament zgodny z literami prawa i nie do podważenia.

Zgodnie z Kodeksem cywilnym każda osoba, która żyje, w momencie otwarcia spadku, tj. z chwilą śmierci spadkodawcy, zostaje spadkobiercą. Nie oznacza to jednak automatycznego przyjęcia spadku, bo można go odrzucić, zwłaszcza jak osoba zmarła była dłużnikiem i pozostawiła po sobie zadłużenia do spłaty. Do odrzucenia spadku w całości dochodzi w momencie, kiedy spadkobiercy sami przez zobowiązania zmarłego mogą popaść w długi, dlatego w kontekście spadku mówi się także o dziedziczeniu długów, co jest regulowane przez prawo spadkowe.

Prawo spadkowe – dziedziczenie długów

Zgodnie z prawem, spadkobierca, zarówno ten testamentowy i ustawowy, może spadek:

  • przyjąć bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (tzw. przyjęcie proste);
  • przyjąć z ograniczoną odpowiedzialnością za długi (tzw. przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza);
  • odrzucić.

Powyższe czynności nie uwzględniają zrzeczenia się dziedziczenia, ponieważ jest to umowa zawarta w formie aktu notarialnego między przyszłym spadkodawcą a spadkobiercą, w rezultacie następuje utrata prawa do zachowku oraz wyłączenie z dziedziczenia tak, jakby zrzekający się nie dożył otwarcia spadku.

Odrzucenie spadku oznacza, że spadkobierca odrzuca wszystko, czyli majątek i długi. Odrzucenie spadku z długami oznacza wykluczenie z postępowania spadkowego, ale żeby do tego doszło, należy w terminie do 6 miesięcy złożyć oświadczenie przed notariuszem lub w sądzie. Do odrzucenia spadku potrzebny będzie odpis aktu zgonu spadkodawcy, dowód osobisty, informacje o ostatnim miejscu zamieszkania spadkodawcy oraz informacje o pozostałych spadkobiercach.

Natomiast spadek z dobrodziejstwem inwentarza oznacza, że spadkobierca odpowiada za długi zmarłego tylko do wysokości wartości dóbr, jakie odziedziczył. Temat wymaga doprecyzowania, dlatego o tej formie dziedziczenia spadku z długami piszemy szczegółowo w dalszej części artykułu.

Najprostsza sytuacja dotyczy dziedziczenia spadku wprost i oznacza przejęcie wszystkich długów i odpowiadanie za nie własnym majątkiem. W tym momencie niezwykle ważna jest świadomość, że zadłużenie nie trzeba spłacać jednorazowo i w całości, ponieważ firmy obsługujące długi dają możliwość spłaty w ratach, ponadto spadkobiercy mogą wynegocjować korzystniejsze warunki ratalne.

Dziedziczenie długów wprost jest rekomendowane zwłaszcza przy majątkach typu nieruchomości czy ojcowizna. Dzięki temu, jeżeli spadkodawca zostawił niespłacony kredyt, wtedy z dniem przyjęcia spadku wprost majątek, którego dotyczy kredyt, przechodzą na spadkobiercę w całości – jest to szansa na zachowanie rodzinnego majątku.

Dowiedz się więcej, jak wygląda dziedziczenie długów, w tym przez osoby małoletnie oraz w przypadku dziedziczenia długu alimentacyjnego: https://pl.kruk.eu/klienci/poradnik/porady/dziedziczenie-dlugow-co-oznacza-w-praktyce.

Jaka jest kolejność dziedziczenia długów?

Kolejność dziedziczenia jest ustalona w przepisach Kodeksu cywilnego i według nich najbliższymi krewnymi powołanymi do spadku, w tym składającego się również z długów, są po kolei:

  1. Dzieci i małżonek spadkodawcy.
  2. Małżonek spadkodawcy, dzieci i wnuki spadkodawcy.
  3. Małżonek i rodzice spadkodawcy (gdy nie ma dzieci i wnuków).
  4. Rodzice spadkodawcy (gdy nie ma małżonka, dzieci i wnuków).
  5. Jeden rodzic i rodzeństwo spadkodawcy (ich zstępni; gdy nie ma małżonka, dzieci, wnuków, a drugi rodzic nie żyje).
  6. Dziadkowie (gdy nie ma innych bliższych krewnych).

Gdy któryś z dziadków nie może lub nie chce dziedziczyć, udział spadkowy przechodzi na jego zstępnych. W praktyce oznacza to, że w określonych sytuacjach dziedziczenie długów przechodzi na wujostwo (stryjostwo) spadkodawcy, a więc rodzeństwo jego rodziców. Potem są już tylko pasierbowie, a na samym końcu gmina bądź Skarb Państwa.

Należy pamiętać o tym, że dzieci i współmałżonek dziedziczą w równych częściach, przy czym część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. W przypadku kiedy dorosłe dziecko zmarło przed spadkodawcą, do przypadającego mu udziału prawo mają jego dzieci w równych częściach. Jeżeli spadkobierca nie ma dzieci, wtedy dziedziczą współmałżonek i rodzice, następnie rodzeństwo, przy czym udział małżonka musi wynosić nie mniej niż połowę.

Zastosowanie ustawowej kolejności dziedziczenia występuje w sytuacji, gdy spadkobierca nie pozostawił testamentu. Jeżeli więc zmarły nie przygotował testamentu, najlepiej notarialnego, wówczas spadek z długami dziedziczony jest zgodnie z powyższą kolejnością.

Dziedziczenie z dobrodziejstwem inwentarza

Nowelizacja przepisów spadkowych z 2015 roku ograniczyła znacznie ryzyko przypadkowego dziedziczenia długów. Jeżeli spadkobierca nie złoży oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku w ciągu 6 miesięcy od dnia uzyskania informacji o prawie do spadku, wówczas dziedziczy długi z dobrodziejstwem inwentarza – dzięki temu odpowiedzialność za zobowiązania osoby zmarłej ogranicza się do wartości otrzymanych aktywów (wartości spadku).

Przykład: Jeżeli spadkobierca dziedziczy mieszkanie o wartości 300 tys. zł oraz dług opiewający na kwotę 400 tys. zł, to w przypadku dziedziczenia z dobrodziejstwem inwentarza długi spłaci tylko do kwoty 300 tys. zł.

Co więcej, jeżeli spadkodawca nie zostawił żadnego majątku, a same długi, to w przypadku dobrodziejstwa inwentarza spadkobierca nie musi ich spłacać. Zgodnie z tą zasadą, gdy w skład spadku nie wchodzą żadne aktywa, ale same zaległe kredyty, spadkobierca nie musi ich w ogóle pokrywać.

Warto zwrócić uwagę, że dobrodziejstwo inwentarza nie rozwiązuje wszystkich problemów. Zasada ograniczenia odpowiedzialności nie ma zastosowania przy wierzytelnościach zabezpieczonych materialnych, ponadto z masy spadku wyłączone są nieruchomości obciążone hipoteką – tę sytuację regulują przepisy o księgach wieczystych i hipotece.

Spadek z długami można odrzucić. W tym celu należy zgłosić w sądzie w terminie 6 miesięcy oświadczenie o jego odrzuceniu, pamiętając o tym, że odrzucony spadek przechodzi dalej zgodnie z kolejnością dziedziczenia – jeżeli więc długi znacznie przekraczają majątek, warto, aby spadek odrzucili także następne osoby, w tym potomkowie spadkodawcy. Za małoletnie dzieci spadek odrzuca ich rodzic i ma na to znowu 6 miesięcy od momentu odrzucenia spadku we własnym imieniu. Dodatkowo należy się upewnić, czy nie należy uiścić podatku od spadków i darowizn.

Źródła:

  • http://wyborcza.biz/biznes/7,147582,23496279,dlugi-w-spadku.html
  • https://www.spadek.info/kolejnosc_dziedziczenia_dlugow_po_zmarlym,480,p.html
  • https://jakwyjsczdlugow.pl/dziedziczenie-dlugow-po-zmarlym-po-ojcu-po-bracie-po-rodzicach/
  • https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/spadek-z-dobrodziejstwem-inwentarza,203,0,2174667.html
  • https://www.darmowyprawnik.eu/dziedziczenie-dlugow-dlugi-spadkowe-odrzucenie-spadku/?gclid=Cj0KCQiAq97uBRCwARIsADTziyZAE9F4ATjPYti1--slO809h683wtGrkDCeDhubUvlzdHa-U7_yOhcaAm2lEALw_wcB
  • https://kapitalni.org/pl/artykuly/dziedziczenie-dlugow-jak-uniknac,73,139
  • https://kredyt-dla-zadluzonych.pl/jak-nie-odziedziczyc-dlugow-sprawdz-sam/
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3