Imiona bólu

Redakcja
Wsylwestra, gdy wszyscy szykowali się do Nowego Roku, w ogródku działkowym w Wałbrzychu zamordowano 7-letnią Grażynkę. Serce się kraje, gdy patrzy się na roześmianą buzię tego dziecka, i krew się burzy, że w katolickim kraju, gdzie tyle grzmi się o prawach dzieci, dzieją się takie rzeczy. Okolicznościami mordu i sprawcą zajęły się odpowiednie służby, sąsiedzi zgodnie wyrazili potępienie, media zatchnęły się z oburzenia - i zapadła cisza. Cóż znaczy nieobecność dziecka, którego nikt nie chciał, skoro wychowywało się na ulicy.

Galaktyka Gutenberga

Niedawno wznowiona powieść Dziecko w____czasie Iana McEwana traktuje o małżeństwie, które utraciło 3-letnią Kate, porwaną w supermarkecie dosłownie spod ręki ojca. Kto porwał, po co - trudno dociec. Czy znęcał się nad nią, nim zabił, jak ów sąsiad menel nad Grażynką, nie wiadomo. Czy może hoduje nieszczęsną, rekompensując sobie utratę własnego potomka - to jedna z hipotez śledztwa - odcinając ją od domu, kochających rodziców i dotychczasowego życia? W każdym razie żądanie okupu nie wpłynęło, dalsze losy dziewczynki pozostały nieznane. Tego, jak małe dziecko zniosło tak radykalną zmianę swego losu, można jedynie domniemywać. McEwan zajmuje się drugą stroną zagadnienia: jak radzą sobie nieszczęśni rodzice.
Tragedia to dla obojga. Żona pewnie oskarża męża o niedbalstwo i brak uwagi, bo to z nim latorośl wybrała się feralnego dnia na zakupy. On czuje się winny, choć niewiele mógł zrobić - dziecko jakby się rozwiało w powietrzu. Cios ten sprawia, że małżeństwo się rozpada. Oboje starają się zmierzyć ze swym bólem w samotności i Dziecko w____czasie, relacjonując codzienne zajęcia męża, zatrąca raz po raz o wspomnienia rozdokazywanego brzdąca. Pobity przez los ojciec w każdej dziewczynce widzi swoją córkę, ale pewności nie ma. Minęły trzy lata, dziecko zmienia się szybko, rośnie, zapomina dawne dzieje, powoli staje się kim innym. A w pamięci ojca zastygł wszak jego obraz sprzed utraty, gdy rodzina była w komplecie.
Nie wiadomo więc, czy dziewczynka żyje, ale oboje rodzice chcą w to z całej siły wierzyć. Jeżeli nie może być nasza, niech przynajmniej pozostanie żywa. Nawet takie przestawienie torów jej życia - i życia jej bliskich - jest zbrodnią; utracone są nie tylko lata spędzone wspólnie, ale i te, które były przed nimi. Sprawca skazał tych ludzi dożywotnio na rozpamiętywanie tego, co minęło, i tego, co nigdy się nie zdarzy.
Czytelnik mógłby mieć pretensje do technicznego przebiegu porwania. Jakże to: przed kasami supermarketu, wśród masy ludzi dochodzi do zniknięcia dziecka - i nikt nic nie widział? Sprawca poszedł na aż tak wielkie ryzyko? Dziecko nie zdążyło nawet krzyknąć? Ale małe istoty w tym wieku pełne są ufności do świata, mało wiedzą o jego brudnej stronie, z którą przychodzi im się zapoznać w przyspieszonym tempie. A może porwania dopuścił się ktoś znajomy, jak ów złoczyńca z Wałbrzycha, roziskrzonymi oczami wpatrujący się w żywą lalkę i debatujący, jak skonsumować zdobycz?
Powieść McEwana traktuje głównie o rozpaczy - pęka małżeństwo, rozpadają się więzi rodzinne. Nawet po trzech latach nie wiadomo, kogo winić, jaka logika tu zadziałała. A jest to bodaj logika tępego przypadku, który nikogo nie pyta o zgodę, tylko się zdarza. Oba incydenty, i ten z Wałbrzycha, i z powieści, świadczą, jakim miejscem stał się nasz świat, cośmy z nim uczynili. Może by pomogła modlitwa, której nie ma komu odmówić, nikt z bohaterów jej nie zna. W całej powieści nie ma słowa o Bogu. Gdy nowoczesny racjonalizm zderza się z brutalną rzeczywistością, człowiek pozbawiony metafizycznych instancji odwoławczych skazany jest na klęskę. Zostaje mu tylko ból.
MAREK ORAMUS
Ian McEwan, **Dziecko w__czasie. Tłum. Marek Fedyszak. Albatros**2006**

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3