IPN na tropie masowej egzekucji we Lwowie

IPN na tropie masowej egzekucji we Lwowie

Piotr Subik

Dziennik Polski 24

Dziennik Polski 24

Historia. Instytut Pamięci Narodowej stara się ustalić, jakie były losy kilkudziesięciu osób, które w 1943 r. chcieli we Lwowie rozstrzelać Niemcy. Niektórzy ze skazanych mieli szansę uniknąć śmierci. Świadkowie tych wydarzeń mogą mieszkać w Krakowie.
Sprawa to odprysk śledztwa dotyczącego zbrodni, których dopuścił się Theobald Thier, dowódca SS i Policji w Dystrykcie Galicja, skazany na karę śmierci 10 grudnia 1948 r. w Krakowie. Prokuratorzy z IPN wpadli na ten trop po odnalezieniu akt postępowania, prowadzonego po wojnie przez sąd w Gliwicach.

Na początku 1948 r. Maria So­łek, matka Tadeusza, studenta II roku Politechniki Lwowskiej, wystąpiła do sądu o uznanie go za zmarłego. Latem 1943 r. został on aresztowany wraz z innymi osobami i rozstrzelany przez Niemców na pl. Krakowskim we Lwowie.

Matka była obecna podczas egzekucji, zaś świadkowie widzieli rozwieszone na mieście obwieszczenia o egzekucji, tzw. afisze śmierci, na których widniało nazwisko Tadeusza Sołka.

Akta sprawy, z pochodzącym z grudnia 1943 r. afiszem znajdowały się w zasobach byłej Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce. Wymieniono na nim 55 nazwisk mieszkańców w większości Lwowa i okolic, ale też m.in. Warszawy i Otwocka.

Trzydziestu z nich rozstrzelano, m.in. za ukrywanie Żydów, udział w zakazanych organizacjach, czyli konspirację czy nielegalne posiadanie broni.

W stosunku do kolejnych na obwieszczeniu pojawiła się informacja o zamiarze ułaskawienia. Ale z zastrzeżeniem, że staną przed plutonem egzekucyjnym, jeśli w ciągu 3 miesięcy we Lwowie, powiatach lwow­skim i złoczowskim dojdzie do „gwałtów” na Niemcach i sprzymierzeńcach III Rzeszy.

– Największą zagadką jest to, czy udało się uniknąć śmierci osobom, które miały być ułaskawione przez Niemców. Ale cenna jest dla nas każda informacja dotycząca egzekucji, bo nie wspominają o niej prace historyków opisujących czasy okupacji we Lwowie – mówi Ewa Koj, naczelnik Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Katowicach.

Dlatego IPN prosi o kontakt świadków wydarzeń, członków rodzin ofiar i osoby posiadające informacje dotyczące tej zbrodni (40-145 Katowice, ul. Józe­fowska 102, tel. 32 207-02-03).


Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Katowicach poszukuje pokrzywdzonych i świadków zbrodni nazistowskiej popełnionej we Lwowie latem 1943 r.

W oparciu o akta Sądu Grodzkiego w Gliwicach w sprawie o uznanie za zmarłego Tadeusza Sołka, ur. 25 maja 1922 r. we Lwowie, tut. Komisja wszczęła śledztwo w sprawie zbrodni wojennej i zbrodni przeciwko ludzkości popełnionej latem 1943 r. we Lwowie, polegającą na zabójstwie z użyciem broni palnej kilkudziesięciu osób, w tym Tadeusza Sołka, przez funkcjonariuszy niemieckiej policji porządkowej, z motywów narodowościowych i politycznych.

Wniosek o uznanie za zmarłego w styczniu 1948 r złożyła Maria Sołek, matka w/w, a wynikało z niego, iż Tadeusz Sołek, student II roku Politechniki Lwowskiej, został aresztowany przez Niemców i latem 1943 r. wraz z kilkudziesięcioma innymi osobami rozstrzelany na placu Krakowskim we Lwowie. Maria Sołek była świadkiem egzekucji, natomiast świadkowie czytali rozlepione w mieści afisze, na których widniało nazwisko Tadeusz Sołek.

Archiwiści IPN odnaleźli w zasobie archiwalnym po b. Głównej Komisji afisz śmierci o następującej treści:

OBWIESZCZENIE!


Za zbrodnię z §§ 1 i 2 rozporządzenia o zwalczaniu zamachów na niemieckie dzieło rozbudowy w Generalnym Gubernatorstwie z 2.10.1943 (Dziennik rozporządzeń Generalnego Gubernatorstwa nr. 82 str. 589) skazani zostali przez Sąd doraźny przy Dowódcy Policji i Bezpieczeństwa dla Okręgu Galicja na karę śmierci:
1. KUZYSZYS PAWEŁ, z Melni, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
2. KRYWEŃ MICHAŁ, z Melni, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
3. MROCZKOWSKI MICHAŁ, z Danilcza, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
4. BOJKO WŁODZIMIERZ, z Kołokolina, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
5. KRUSZKOWSKA MARIA, zd. BOBEKÓWNA, ze Lwowa, z powodu ukrywania żydów
6. PIASTUN MICHAŁ, ze Lwowa, z powodu ukrywania żydów,
7. MAZUR MARIAN, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
8. BAJEWSKI MAREK, z Warszawy, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
9. MICHALSKI WOJCIECH, z Warszawy, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
10. STRZALECKI ANDRZEJ, z Warszawy, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
11. SZUSZKIEWICZ FRANCISZEK, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
12. WOŹNIAK FRANCISZEK, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
13. KANDYRAL RYSZARD, ze Lwowa -Zboiska, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
14. LEWANDOWSKI MIECZYSŁAW, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
15. SAWARYN EDWARD, ze Lwowa - Zboiska, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
16. SKĄPSKI KAZIMIERZ, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
17. KOWALCZYK ZDZISŁAW, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
18. CHROMY ZBIGNIEW, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
19. LOS BRONISŁAW, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
20. BALAWENDER JAN, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach i nieuprawnionego posiadania broni,
21. KRZEMIENIECKI MARIAN, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach i nieuprawnionego posiadania broni,
22. NAGÓRNY JAN, z Korczowa, z powodu nieuprawnionego posiadania broni,
23. FEDONCZYSZYN BOLESŁAW, ze Lwowa, z powodu przywłaszczenia sobie urzędu i nieuprawnionego posiadania broni,
24. PALKIEWICZ MARIAN, ze Lwowa, z powodu przywłaszczenia władzy i nieuprawnionego posiadania broni,
25. FUDALI MARIAN, ze Lwowa, z powodu przywłaszczenia sobie władzy i nieuprawnionego posiadania broni,
26. SOŁEK TADEUSZ, ze Lwowa, z powodu przywłaszczenia władzy i nieuprawnionego posiadania broni,
27. SUSZ NASTIA, zd. DIACZENKO, z Rudańców, z powodu ukrywania żydów,
28. BECKER GRZEGORZ, ze Lwowa, z powodu udzielania pomocy bandom i oporu wobec władzy państwowej,
29. KONOPACKI BRONISŁAW, z Sądowej Wiszni, z powodu nieuprawnionego posiadania broni,
30. HLINKIN MICHAŁ, ze Lwowa, z powodu nieuprawnionego posiadania broni i oporu wobec władzy państwowej,
31. STROBNICKI STANISŁAW, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
32. BERDAK KAZIMIERZ, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach i nieuprawnionego posiadania broni,
33. KARMAZYN STANISŁAW, z Huciska Oleskiego, z powodu nieuprawnionego posiadania broni,
34. PARSCHON PIOTR, z Łanów Polskich, z powodu nieuprawnionego posiadania broni,
35. LESZCZYŃSKI MICHAŁ, z Rudy Sieleckiej, z powodu nieuprawnionego posiadania broni,
36. KALINIEWICZ WASYL, z Łanów Polskich, z powodu nieuprawnionego posiadania broni,
37. IRZEK JULIA, ze Lwowa, z powodu ukrywania żydów,
38. MALAWSKA WIKTORIA zd. WILCZYŃSKA, ze Lwowa, z powodu ukrywania żydów,
39. ŚLADOWSKA HALINA, zd. KRZEMIENIEWSKA, ze Lwowa, z powodu ukrywania żydów,
40. JOSEFEK MARIA, zd. SŁOWICZ, ze Lwowa, z powodu ukrywania żydów,
41. JOSEFEK BRONISŁAW, ze Lwowa, z powodu ukrywania żydów,
42. STELMASZCZUK JERZY, z Hohołowa, z powodu nieuprawnionego posiadania broni,
43. HALICKI ROMAN, z Warszawy, z powodu udziału w zakazanych organizacjach i nieuprawnionego posiadania broni,
44. PUKAS EDWARD, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
45. WNUK EDWARD, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
46. DZIERZEK CZESŁAW, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
47. ZIEBA MIECZYSŁAW, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
48. PNIEWSKI HENRYK, z Otwocka, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
49. PURSKI AUGUST, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
50. WOJCIECHOWSKI TADEUSZ, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
51. WOJCIECHOWSKA DANUTA, zd. DOWMOND, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
52. NUSZKOWSKI BERNARD, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
53. WOJCICKI LUDWIK, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
54. GIBALSKA ALEKSANDRA EDWARDA FRANCISZKA, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,
55. SZAWEL STEFAN, ze Lwowa, z powodu udziału w zakazanych organizacjach,


Na wymienionych pod poz. 1-30 wyrok już wykonano.

Skazanych pod poz. 31-55 zamierza się ułaskawić.

Jeżeliby jednak w najbliższych 3 miesiącach na terytorium miasta Lwowa albo w powiatach Lwów-Powiat i Złoczów popełnione zostały gwałty, zwłaszcza napady na Niemców, przynależnych do państw sprzymierzonych z Wielką Rzeszą Niemiecką albo na pracujących w interesie dzieła rozbudowy w Generalnym Gubernatorstwie nie-Niemców, to, o ile zamierza się ułaskawić i to w taki sposób, że za każdy gwałt na jednym pozostającym pod opieką Wielkiej Rzeszy Niemieckiej zamierzone ułaskawienie nie nastąpi przynajmniej co do 10 skazanych.

Lwów, dnia 14.12.1943.

DOWÓDCA SS I POLICJI
w Okręgu Galicja


Świadkowie powyższych zdarzeń, członkowie rodzin ofiar oraz osoby posiadające informacje dotyczące tej zbrodni proszeni są o listowne, telefoniczne lub osobiste zgłoszenie się do siedziby tutejszej Komisji.

Korespondencję prosimy kierować na adres:
Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
w Katowicach 40-145 Katowice, ul. Józefowska 102
tel. 32 207 02 03, fax 32 207 02 80


Komentarze

Dodajesz komentarz jako: Gość

Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

Liczba znaków do wpisania:

zaloguj się

Najnowsze wiadomości

Zobacz więcej

Najczęściej czytane

Polecamy

Wideo