reklama

   Kulturałki: Dom Bente Kahan

RedakcjaZaktualizowano 
Moja rodzina żyła w Europie od stuleci. Zakładali DOM w miejscu, w którym przebywali dopóty, dopóki ich nie wypędzono i siłą nie zmuszono do znalezienia innego miejsca. Moje żydowskie pochodzenie łączy mnie z tak wieloma krajami, wieloma językami, wieloma kulturami... Trudno mi się czuć obcą w którymkolwiek z europejskich miast - wyznaje Bente Kahan. Jest norweską Żydówką, aktorką. Studiowała w Tel Awiwie i Nowym Jorku, 20 lat temu wróciła do Oslo i tam poznała przyszłego męża, emigranta z Polski Aleksandra Gleichgewichta. Już razem przyjechali do Polski, mają mieszkanie we Wrocławiu, skąd teraz Bente Kahan wyjeżdża w świat z recitalami.

   Bo Bente Kahan śpiewa - przejmująco, dojmująco, a może lepiej powiedzieć - prawdziwie. Bo ona snuje opowieść o losie swojego narodu, swoich praprzodków. A z drzewa genealogicznego, jakie opracował jej ojciec Herman Kahan, wynika, że te korzenie sięgają siedmiuset lat wstecz. Ich odnóża prowadzą przez tyle krajów… I wszędzie tam mieli oni swój dom. I właśnie taki tytuł - Home _nosi recital Bente Kahan, będący muzyczną podróżą przez dzieje europejskich Żydów - od średniowiecznej Hiszpanii, poprzez XIX-wieczną Rosję, Węgry, Rumunię, po Norwegię i Polskę. I dlatego śpiewa aktorka w jidysz, ale i w ladino, czyli jego hiszpańsko-portugalskiej odmianie, i po węgiersku, i rosyjsku, i angielsku, i norwesku. I także po polsku, przypomina bowiem przedwojenny przebój Własta i Białostockiego o Rebece. Wielu z tych piosenek słucham po raz pierwszy, ale są i znane, jak _Bubliczki _czy _Dona, Dona, i jest oczywiście bodaj najbardziej popularna piosenka żydowska Bei mir bistu shein, _zaaranżowana wręcz przebojowo.
   I ma też artystka drugi recital - jakże polski - bo złożony z pieśni Mordechaja Gebirtiga, stolarza z krakowskiego Kazimierza i twórcy pieśni. Opiewał w nich zwyczajne żydowskie życie, głównie biedoty (tytuł jednego z wierszy _Pieśniarz nędzy
można by odnieść do twórczości autora w ogóle), smutki i radości, a gdy nastał czas zagłady, w pieśni S’brent (Pali się) wzywał swych braci do walki. Sam zginął w czerwcu 1942 roku, zastrzelony w trakcie likwidacji getta. Na szczęście od lat jego twórczość, jego rzewne piękne melodie, które krążyły po świecie, nierzadko anonimowo, powracają również w Polsce. W tym - ta napisana już po wypędzeniu z Kazimierza - Blayb gezunt mir, Kroke! (Żegnaj mi, Krakowie). Objechała z nimi Bente Kahan pół świata, gościła z nimi i w Krakowie, a teraz możemy ich słuchać na płycie _Farewell Cracow, _na której aktorka nagrała kilkanaście pieśni Gebirtiga. Wydanie płyty, podobnie jak drugiej _Home, _powierzyła artystka krakowskiemu wydawnictwu tylkomuzyka.pl (to również adres strony internetowej wydawcy) - a zapowiada ono i kolejne albumy z muzyką żydowską. I słusznie, skoro w Krakowie jest Kazimierz, jest Festiwal Kultury Żydowskiej, tu tworzy "ostatni klezmer Rzeczypospolitej" Leopold Kozłowski, stąd wyjeżdżają na koncerty po świecie zespoły Kroke i Cracow Klezmer Band… Skoro, co ważniejsze, tu był kiedyś, przed zagładą, tej społeczności dom…
   Nie bez znaczenia jest też fakt, że od kilkunastu lat Bente Kahan występuje i nagrywa z polskimi muzykami - akordeonistą Dariuszem Świnogą i skrzypkiem Mirosławem Kuźniakiem. To i symbol symbiozy tych dwóch kultur, a i argument używany przez artystkę w walce ze stereotypowymi opiniami o Polakach.
   Polecam te płyty dla wspaniałego, mocnego głosu artystki, jej talentu przekazywania jakże odmiennych emocji, jej charyzmatycznej siły, dla urody samej muzyki, a i poznania tradycji tak wpisanej w polskie dzieje i kulturę.
   Nie tak dawno, przy okazji Krakowskiego Salonu Poezji, gdzie przypomniano twórczość Mordechaja Gebirtiga, pisałem, że może doczekamy, iż ktoś przygotuje recital tych pieśni, co sprawi, że poznamy je pełniej. I oto, dzięki Żydówce z Oslo, powróciły. Można powiedzieć - do domu… WACŁAW KRUPIŃSKI

Flesz - nowi marszałkowie Sejmu i Senatu, sukces opozycji

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3