Na straży drogi

Redakcja
Najwcześniejsze dzieje wsi, którą zasiedlali polscy osadnicy, są słabo udokumentowane. Opierają się głównie na legendach i tradycji. Pewne jest jedynie to, że w XIV wieku król Karol Robert podarował miejscowość rodzinie Berzeviczych. To oni wybudowali gotycki zamek. Z tego okresu pochodzi również kościół św. Anny, do którego później dobudowano wspaniałą renesansową dzwonnicę. Na początku XVI wieku Strażky stały się własnością komendanta Kieżmarku Kristofa Varkoča.

Strážky były krótko jedną z siedzib zakonu templariuszy

S**trażnica strzec miała drogi prowadzącej z**Polski na**Węgry. Wzniesiono**ją najprawdopodobniej w**XII**wieku, a**zniszczona**została podczas najazdu tatarskiego. Szybko ją jednak odbudowano. Od**niej to wzięły nazwę słowackie Strażki (Strážky), które są dziś dzielnicą Spiskiej Białej (Spišská Belá). Strażki były też krótko jedną z**siedzib zakonu templariuszy. **

Najważniejszą datą w historii miejscowości okazał się 1556 r., w którym to Ferdynand I podarował osadę rodzinie Horvath-Stansith. Strażki były nagrodą za zasługi przy obronie zamku Sihot przed Turkami. To za czasów Horvathów wybudowano renesansowy kasztel, prawdopodobnie na fundamentach dawnego zamku.
Wznoszono go w latach 1570-1590. Renesansowy kształt, który możemy dzisiaj podziwiać, zyskał w 1620 r. Początkowo była to budowla w kształcie litery "U", z trzema narożnymi wieżami. W 1708 r. w kasztelu wybuchł pożar, po którym budynek odremontowano i dostawiono czwarte skrzydło, tworząc obiekt zamknięty z wewnętrznym podworcem.
Gregor Horváth-Stansith (1558-1597) założył w 1584 r. łacińsko-humanistyczną szkołę dla synów spiskich szlachciców oraz bibliotekę, która w tym czasie należała do najlepiej wyposażonych na Węgrzech. Przez następne 400 lat kolejne pokolenia Horvathów i właścicieli Strażek powiększały zasoby biblioteki.
Szkoła w Strażkach istniała do 1711 r., kiedy to przeniesiono ją do Kieżmarku, gdzie stała się zaczątkiem tamtejszego liceum.
W XIX wieku wokół kasztelu urządzono park w modnym wtedy stylu angielskim. W II połowie XIX wieku kasztel należał do rodziny Mednyánszkich. Mieszkał tu wówczas znany malarz pejzażysta Ladislav Medňanský (László Mednyánszky). Ostatnimi właścicielami Strażek (do 1945 r.) byli przedstawiciele rodziny Czóbelów. W 1972 r., po śmierci ostatniej z rodu, Margity Czóbelowej, kasztel stał się własnością Słowackiej Galerii Narodowej.
Na urządzanych tu wystawach prezentowane są zbiory sztuki użytkowej - meble, porcelana, szkło, dywany, zegary i sprzęty liturgiczne z pałacu, a także ze Spisza z okresu XV-XIX w. oraz portrety pochodzące z XVII-XIX w. Osobną ekspozycję poświęcono malarzowi Ladislavowi Medňanskiemu (1852-1919) i jego związkom ze Strażkami.
Wyjątkowa jest wystawa, jaką tworzy historyczna biblioteka (gromadzona od czasów Horváthów liczy ogółem 8500 tomów!) wraz ze… spisem osób z niej korzystających. Kartoteka jest wspaniałym źródłem badań historycznych, ale dla zwiedzających dostępna jest tylko część zbioru. W bibliotece prezentowana jest także wystawa, poświęcona dziejom zabytku i Strażek.
AGNIESZKA JASKULSKA
Fot. autorka

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3