Niezwykły most połączy Auschwitz z Oświęcimiem

Zbigniew Bartuś
Nad wodą most skręca wokół własnej osi, idziemy w dół, w kierunku mroku, a następnie w górę, w stronę światła. Czyli miasta...
Nad wodą most skręca wokół własnej osi, idziemy w dół, w kierunku mroku, a następnie w górę, w stronę światła. Czyli miasta... WIZUALIZACJA WG. PROJEKTU J. KOZAKIEWICZA
Inicjatywy. Nad bardzo trudną konstrukcją pracowali architekci z całego świata.

To będzie unikatowa w skali światowej forma mostu. W sugestywny sposób pokaże więź między byłym obozem śmierci w Auschwitz a miastem Oświęcim, w którym właśnie dzisiaj rozpoczyna się kolejna międzynarodowa konferencja o prawach człowieka. To najlepsze miejsce, aby o nich ciągle przypominać.

Dlatego idea połączenia tych dwóch światów, podzielonych symbolicznie przez rzekę Sołę, też jest oryginalna.

– Z jednej strony pamięć, z drugiej – teraźniejszość. Z jednej – zbrodnia ludobójstwa, z drugiej – miasto i przyszłość – opisuje Jarosław Kozakiewicz, który wymyślił niezwykłą formę obiektu łączącego te „dwa światy”. Zamysł jest taki, że nad taflą wody most będzie... skręcał wokół własnej osi. Idący nim ludzie zejdą najpierw w dół, w kierunku mroku, by następnie wspiąć się w stronę światła. Czyli miasta.

A wszystko to w ramach szerszego projektu. Oświęcimska Przestrzeń Spotkań ma być symbolicznym pomostem między tragiczną historią i współczesnym życiem.

Jak wyjaśnia Janusz Chwierut, prezydent Oświęcimia, unikatowa w skali światowej forma mostu w sugestywny sposób ukazuje więź między obozem Auschwitz, który stał się globalnym symbolem podeptania człowieczeństwa, a miastem Oświęcim, symbolizującym życie i wyrastającym na globalny ośrodek nauczania o prawach człowieka.

Przez stulecia Oświęcim, jak liczne miejscowości Rzeczpospolitej, był centrum harmonijnego współżycia ludzi wielu narodowości. W filmie zrealizowanym przez miejscowe Centrum Żydowskie przedwojenni mieszkańcy miasta – Żydzi i Polacy – opowiadają wzruszająco o sielskiej krainie swego dzieciństwa.

Są zasmuceni, że za sprawą potwornych niemieckich zbrodni dorobek pokoleń został przekreślony, a ich ukochane miasto zaczęło się kojarzyć wyłącznie z mrocznym czasem II wojny. Podobnie postrzegana jest w świecie Polska tego okresu – nauczanie o niej obejmuje niemal wyłącznie obozy śmierci; nazywane często, a kłamliwie „polskimi”.

Dwa światy

Od zarania III RP trwają zabiegi, by opowiadać o Auschwitz w historycznym kontekście, bo inaczej nie da się pojąć tego miejsca – a więc także wyciągnąć wniosków na przyszłość. Nauczanie o śmierci milionów staje się abstrakcyjne bez wiedzy o unicestwionym życiu. To życie toczyło się przez stulecia m.in. na prawym brzegu Soły. Tu, na oświęcimskim Starym Mieście, była ludna dzielnica żydowska, wielka i mała synagoga...

Przy tej mniejszej, odnowionej z pietyzmem, działa dziś Centrum Żydowskie. Ale odwiedza je tylko niewielki odsetek ludzi pielgrzymujących do Auschwitz.

Sto metrów od ogrodzenia byłego obozu płynie Soła. – Symbolicznie dzieli rzeczywistość na dwa przeciwstawne światy. Z jednej strony pamięć, z drugiej – teraźniejszość. Z jednej – zbrodnię ludobójstwa, z drugiej – miasto i przyszłość – opisuje Jarosław Kozakiewicz, uchodzący za wizjonera artysta, rzeźbiarz, projektant.

To on wymyślił niezwykłą, spiralną formę obiektu łączącego „dwa światy” (kilkunastu architektów z całego globu pracowało potem nad arcytrudną konstrukcją): nad taflą wody most skręca wokół własnej osi, w efekcie ludzie schodzą najpierw w dół, w kierunku mroku, a następnie wspinają się w górę, w stronę światła. Czyli miasta.

– To część szerszego projektu: Oświęcimskiej Przestrzeni Spotkań prowadzącej od miejsca tragicznej historii do współczesnego życia. Tworzymy obszar służący refleksji i szukaniu przesłania płynącego z Ausch­witz, a także spotkaniom mieszkańców i ludzi z całego świata – mówi prezydent Chwierut.

W ramach OPS powstanie niezwykły Park Pojednania Narodów, który poprzez most i bulwary połączy b. obóz ze Starym Miastem, a także Centrum Obsługi Odwiedzających.

Forum Praw Człowieka

Zgodnie z testamentem b. więźniów, w tym zmarłego niedawno Władysława Bartoszewskiego, wieloletniego szefa Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej, równie ważne dla miasta są działania edukacyjne: w ostatnich latach Oświęcim przekształca się w ośrodek nauczania o prawach człowieka. Służy temu zainicjowane w 2014 roku pod patronatem rzecznika praw obywatelskich, prof. Ireny Lipowicz, Oświęcimskie Forum Praw Człowieka (OFPC). Druga edycja tej międzynarodowej konferencji, pod hasłem „Granice wolności”, rozpoczyna się dzisiaj w Galerii Książki z udziałem wybitnych naukowców, działaczy społecznych, dyplomatów, dziennikarzy.

– Jeszcze niedawno wierzyliśmy, że skończyły się czasy zagrożenia i także przyszłe pokolenia będą żyły w pokoju, w duchu powszechnego poszanowania godności i praw człowieka. Niestety, powróciła zimna wojna, godność człowieka, jego wolność i prawa są deptane. OFPC pozwala zdiagnozować zagrożenia i wyszukać narzędzia służące ochronie praw człowieka – mówi prof. Andrzej Zoll, którzy weźmie udział w debacie otwierającej forum. Podkreśla, że w Oświęcimiu przesłanie o wolności i jej granicach brzmi głośniej niż gdziekolwiek indziej.

GRANICE WOLNOŚCI

Irena Lipowicz, RPO:
– Codziennie trzeba odpowiadać, również w Polsce, na pytanie o granice wolności, tolerancji, o prawa uchodźców, antysemityzm i wolność religijną. Musimy się również zmagać z mową nienawiści w życiu publicznym.

Tadeusz Smreczyński, b. więzień Auschwitz:
– Człowieka nie można wyzuć z człowieczeństwa, dopóki ma jakieś wartości, w które wierzy i jest im wierny. A godność to istota osoby ludzkiej.

Alicja Sobecka, Sybiraczka z Oświęcimia:
Kiedy za PRL-u pozwolili mi wreszcie wyjechać do ojca, do Anglii, myślałam, że moja długa droga do wolności – z odległych stepów Kazachstanu, przez komunistyczną Polskę na Wyspy, skończy się właśnie tu. Ale Anglia nie była dla mnie. Tęskniłam za Polską, to był mój świat zapisany w sercu i umyśle.

zbigniew.bartus@dziennik.krakow.pl

Wideo

Komentarze 2

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

f
f

Ciekawe co na to niepełnosprawni i inwalidzi

p
polski oboz koncentracyjny

bo Niemcy coraz smielej sobie poczynaja. Oswiadczenie kanclerz dwa dni temu na temat wypedzen i ziem utrconych przekroczylo wszelkie oczekiwania, oczywiscie ziomkow i Eriki. Wyglada na to ze odzyskiwanie traktuja serio. Ostatnio ponumerowali pracownikow w jednym z zakladow w Niemczech. Niezly omen.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3