Nowa Huta na elitarnej liście pomników historii? Kraków ponownie się o to stara

Małgorzata Mrowiec
Małgorzata Mrowiec
Udostępnij:
Ten szczególny tytuł, pomnika historii, w Krakowie nadano już opactwu benedyktynów w Tyńcu, nosi go też Kopiec Kościuszki wraz z otoczeniem. Czy dołączy do nich Nowa Huta? Zwana najmłodszą dzielnicą Krakowa, wyróżnia się charakterystyczną architekturą i unikatową siatką urbanistyczną. Nowa Huta to także - jak podkreśla krakowski magistrat - historia ludzi, przez pryzmat której można opowiadać o powojennych dziejach Polski, jak i sięgać do znacznie wcześniejszych dziejów - do Opactwa Cystersów i losów krzesławickiego dworku oraz tradycji osadniczej z okresu neolitu. Od ponad dekady miasto prowadzi starania, aby Nowa Huta została uznana za pomnik historii.

FLESZ - Nowe obostrzenia od 15 grudnia!

Pomnik historii to jedna z form ochrony zabytków o wyjątkowym znaczeniu dla historii i kultury Polski. Na tę listę najwspanialszych mogą trafić dzieła architektury i zespoły zabudowy, zabytki techniki, krajobrazy kulturowe, najpiękniejsze parki i ogrody, miejsca upamiętniające wydarzenia historyczne, stanowiska archeologiczne, a także cmentarze. Status pomnika historii dla właściciela zabytku ma praktyczne znaczenie: daje obiektowi dodatkowe punkty w przypadku starań o ministerialne lub europejskie dotacje.

Pierwsze próby uznania Nowej Huty za pomnik historii, podjęte ponad 10 temu, nie spotkały się z przychylnością Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Kulturowego. Wniosek w dużej mierze opierał się na obszarze tzw. Starej Nowej Huty. Teraz jednak - jak informują urzędnicy magistratu - miasto stara się, by postrzeganie Nowej Huty obejmowało szerszy kontekst i odwoływało się do kategorii krajobrazu kulturowego. W tym sensie obszar wpisu zostaje poszerzony.

Nie chodzi wyłącznie o wyjątkową architekturę nowohuckiego centrum, ale też związane z dzielnicą wydarzenia, m.in. narodziny ruchu solidarnościowego i działalność opozycyjną w PRL, a także historię zamierzchłą: m.in. Opactwa Cystersów i krzesławickiego dworku. Wszystko to znalazło się w argumentacji aktualnego wniosku, w którym Kraków stara się o uznanie za pomnik historii obszaru Parku Kulturowego Nowa Huta wraz z Opactwem Cystersów w Mogile i częścią Krzesławic. Przypomnijmy, że obszar Parku Kulturowego Nowa Huta to ponad 300 ha. Obejmuje on m.in. wpisany do rejestru zabytków układ urbanistyczny Nowej Huty, postmodernistyczne os. Centrum E, tereny wokół Zalewu Nowohuckiego i Nowohuckiego Centrum Kultury, część dawnej wsi Krzesławice wraz z posiadłością dworską należącą niegdyś m.in. do Hugona Kołłątaja i Jana Matejki, a także gotycki drewniany kościół pw. św. Bartłomieja z XV w. oraz niezwykle cenne Opactwo Cystersów w Mogile

Zgodnie z ustaleniami ekspertów miejsce wskazane do uznania za pomnik historii określone jest jako „Kraków - krajobraz kulturowy Nowej Huty z Opactwem Cystersów w Mogile i częścią Krzesławic”.

- W ten sposób tą formą ochrony zabytków może zostać objęty obszar o szczególnej wartości dla kultury naszego kraju ze wszystkimi jego wartościami materialnymi i niematerialnymi, odzwierciedlający nie tylko historię drugiej połowy XX w., ale też wielowiekowe dzieje mogilskiego opactwa i wsi Krzesławice. Park Kulturowy Nowa Huta tworzy spójny, nawarstwiający się od stuleci krajobraz kulturowy, będący miejscem ważnych wydarzeń historycznych, godny uznania za pomnik historii - podkreśla Robert Piaskowski, pełnomocnik prezydenta Krakowa ds. kultury, koordynujący starania miasta o uznanie Nowej Huty za pomnik historii.

Wpisów na listę pomników historii, na wniosek ministra ds. kultury, dokonuje w drodze rozporządzenia prezydent kraju. Kraków pracuje nad nową wersją wniosku o nadanie tego statusu Nowej Hucie. Wniosek ten ma zostać złożony w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego w pierwszym kwartale 2022 roku. Przygotowany jest także harmonogram dalszych działań wynikających z obowiązującej procedury.

Świąteczne iluminacje w Nowej Hucie

Nowa Huta wygląda pięknie! Iluminacje świąteczne nie tylko w...

Jak wskazuje magistrat, uznanie „Krakowa - krajobrazu kulturowego Nowej Huty z Opactwem Cystersów w Mogile i częścią Krzesławic” za pomnik historii w 2022 r. mogłoby stać się szczególnym elementem obchodów 800-lecia średniowiecznego Opactwa Cystersów w Mogile (ten jubileusz cystersi będą obchodzić właśnie w przyszłym roku) oraz doskonałym uzupełnieniem listy obiektów uznanych za pomnik historii, na której m.in. znajduje się - od 2017 r. - leżące po drugiej stronie Krakowa Opactwo Benedyktynów w Tyńcu.

"Jednocześnie byłoby to odzwierciedlenie opinii i starań zarówno ekspertów zajmujących się zabytkami, jak i oczekiwań społeczności lokalnej. Nowa Huta jest też przedmiotem zainteresowania środowiska międzynarodowego. Wyrazem uznania dla dziedzictwa kulturowego tego obszaru był m.in. projekt „Od-Nowa Huta”, zorganizowany przez Stowarzyszenie Narodowych Instytutów Kultury Unii Europejskiej EUNIC" - wyliczają urzędnicy.

Uznanie Nowej Huty za pomnik historii może ponadto w przyszłości utorować wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, co jest możliwe poprzez tzw. wpis seryjny z miastami modernistycznymi czy socrealistycznymi. Rozmowy na ten temat od kilku lat toczą się wśród ekspertów UNESCO.

Wideo

Materiał oryginalny: Nowa Huta na elitarnej liście pomników historii? Kraków ponownie się o to stara - Gazeta Krakowska

Komentarze 8

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

j
jola nielojalna !
Terytorium nowohuckie nie ma nic wspólnego z żadnym Krakowem. Wręcz przeciwnie. Jest to zaprzeczenie wszystkiego, co można wiązać z Krakowem. Zamieszkująca tam ludność migrująca głównie ze wsi i małych miasteczek, nigdy nie była, nie jest i nie będzie krakowianami.Oczywiście, niech sobie organizują, czy też również upiększają swoją miejscowość jak chcą i jak im pasuje. Ale nigdy nie będzie to Kraków. Nawet taki drugiej (wiejskiej) kategorii. Ani jednego krakowianina (chyba, że przymuszony organizacją na chama przyjazdem do jakichś urzędów) nigdy na tym terenie nie było i nie będzie.
G
Gosc
13 grudnia, 12:05, Gość:

NH to sedes Krakowa...wylęgarnia szumowin i bandytów

wyciągnij głowę z muszli klozetowej może realnie spojrzysz na świat.

G
Gosc
10 grudnia, 20:24, Zbigniew Rusek:

Ideałem byłoby, gdyby Nowa Huta stała się samodzielnym miastem i odrębna gminą.

Magistrat nie wypusci NH z swoich macek, za duzo tam duzych firm placacych gigantyczne podatki.

E
Ehh
Miasto budowane od zera to i planisci mieli większe możliwości.Tu nawet nie chodzi o socrealizm ale ogólnie planowanie i zdrowy rozsądek .Na tamte czasy i realia to bylo naprawdę dobrze zaplanowane miasto.
E
Ehh
11 grudnia, 14:49, Amen:

Mowy nie ma to trzeba wszystko zburzyć przecież to jest postkomunistyczne! proszę to zburzyć i oddać ziemię Zakonnicom które są prawowitymi właścicielkami a pańśtwo komunistyczne je wywłaszczyło - skończmy ze złodziejstwem niech prawo zwycięży Prawo i Sprawiedliwość! A ludność w czworaki i niech pańszczyznę odrabia za bezumowne wykorzystywanie gruntu przez dwa pokolenia!

Ooo dokladnie niech tak sie stanie albo niech tylko fundacja reprezentująca dzis 110 letniego R.Reagana przedstawi odpowiednie dokumenty,że pl.Centralny nalezy do niego.Na pewno znajdzie sie sędzia, ktory przyklepie sprawe.Pozostanie po srodku łąk nowochuckich postawic wiezowiec z nazwa banku i na niższych piętrach otworzyć firmy lichwiarskie a na parterze hurtownie odzieży używanej .

L
Lukasz
Kto troche pochodzil po Nowej Hucie i poczytal ten wie, ze to Nowa Huta miasto-perla w kategorii architektury socjalistycznej i modernizmu powojennego. Nigdzie na swiecie nie ma takiego kompleksu miejskiego na taka skale. Mam nadzieje ze prezydent podpisze wniosek i centrum NH zostanie wyremontowane z funduszu ochrony zabytkow - w pelni na to zasluguje.
A
Amen
Mowy nie ma to trzeba wszystko zburzyć przecież to jest postkomunistyczne! proszę to zburzyć i oddać ziemię Zakonnicom które są prawowitymi właścicielkami a pańśtwo komunistyczne je wywłaszczyło - skończmy ze złodziejstwem niech prawo zwycięży Prawo i Sprawiedliwość! A ludność w czworaki i niech pańszczyznę odrabia za bezumowne wykorzystywanie gruntu przez dwa pokolenia!
Z
Zbigniew Rusek
Ideałem byłoby, gdyby Nowa Huta stała się samodzielnym miastem i odrębna gminą.
Dodaj ogłoszenie