Skała - miasto księżniczki w habicie [ZDJĘCIA]

Barbara Ciryt
Barbara Ciryt
Wspomnienie pochodów 1-majowych na historycznej inscenizacji Fot. Barbara Ciryt
Jubileusz. Skała świętuje 750-lecie lokacji. Mieszkańcy, samorządowcy, przedstawiciele wszelkich organizacji, klubów, szkół, zespołów przeszli miasto od krańca do krańca w historycznej paradzie. Wspominali założycielkę bł. Salomeę i odtworzyli scenę lokacji z Bolesławem Wstydliwym.

W dolinie Prądnika pojawiła się księżniczka w czarnym habicie i biało czarnym welonie. To założycielka Skały - klaryska bł. Salomea, która tu modliła się, rozmyślała i pościła. Najpierw w Grodzisku ulokowała zakon, który sprowadziła z Zawichostu. Potem obok siedziby zakonu za sprawą swojego brata księcia Bolesława Wstydliwego założyła miasto. Akt lokacji nadano Skale 10 listopada 1267 r.

Święto na czasie

- Nasze miasto jest zaledwie 10 lat młodsze od Krakowa - mówi Tadeusz Durłak, burmistrz Skały. - Było lokowane na tym samym prawie co Kraków i ten sam człowiek - z pochodzenia Niemiec Dytmar Wolk był zasadźcą, kimś w rodzaju sołtysa lub wójta, który organizował miasto - dodaje burmistrz. Cieszy się, że 750-lecie lokacji przypada na dobry rozwojowo okres. Gmina liczy 10,5 tys. mieszkańców, a samo miasto 3,7 tys. mieszkańców. - Mamy za sobą ważną modernizację ul. Wolbromskiej, trwa budowa kanalizacji, ruszyła budowa obwodnicy Skały. Ludzie żyją na odpowiednim poziomie na miarę czasów - mówi.

Parada na ulicach

Jubileusz to czas na przypomnienie burzliwych dziejów miasta, ale także codziennego życia, rzemiosła, zmieniających się ustrojów i trendów. Pokazała to parada historyczna wyreżyserowana przez tutejszego mieszkańca Juliusza Chrząstowskiego, aktora Starego Teatru w Krakowie. Do widowiska zwerbował ok. 500 mieszkańców aktorów-amatorów, przedstawicieli różnych grup społecznych od przedszkolaków, uczniów szkół, członków stowarzyszeń, zespołów taneczny i muzycznych, sportowych, klub seniora, duchownych, przedstawicieli władz od sołectwa po parlament.

- Przygotowania zaczęliśmy w lutym. Już na pierwszym spotkaniu okazało się, że frekwencja będzie spora. Dla wielu osób wypożyczyłem kostiumy z teatru, inni sami przygotowywali stroje. Cieszę się, że głównych bohaterów - orszak książęcy udało się ubrać zgodnie z rycinami przedstawiającymi czasy lokacji miasta - mówi Chrząstowski.

Orszak rozrósł się do niebywałych rozmiarów. - Chciałem pokazać różne warstwy społeczne z różnych epok - zaznacza.

W orszaku szli rajcowie miejscy, powiatowi, posłanka na Sejm Elżbieta Duda, burmistrz Tadeusz Durłak w roli zasadźcy Dytmara Wolka i społeczność skalska. Nie brakowało rzemieślników: rzeźników, krawców, bednarzy, kaletników i piekarzy. Pokazywali z czego żyło miasto, czym zajmowali się ludzie. Nie zabrakło Żydów, Rosjan, którzy zamieszkiwali miasto na przełomie XIX i XX wieku.

Akt lokacji

Najważniejszych bohaterów prowadzili jeźdźcy na koniach. W powozie na Rynek dotarł brat bł. Salomei książę krakowski i sandomierski Bolesław Wstydliwy z żoną Kingą, matką Grzymisławą i biskupem krakowskim Prandotą. A za nimi mieszczanie. Od strony Grodziska przybyła bł. Salomea z klaryskami. Na Rynku odtworzono scenę nadania aktu lokacji.

Skała powstała na terenie książęcej wsi Stawków, na prawie niemieckim (tym samym, na którym wcześniej ulokowano Środę Śląską). Miasto klasztorne ulokowano na szlaku handlowym prowadzącym z Krakowa na Śląsk. Po odtworzeniu widowiska przebierańcy poszli w kierunku hali sportowej.

Zabawa z historią

Dzieje miasta na przestrzeni wieków przedstawia historyk Piotr Trzcionka, radny powiatowy. Przypomina, że już w roku lokacji miasta w Skale istniała komora celna. Ludność zajmowała się głównie rolnictwem, rzemiosłem i rozwożeniem soli po kraju. - Od początku istnienia Skała była ważnym ośrodkiem handlowo-gospodarczym. Źródła historyczne z XIV w. poświadczają istnienie młynarstwa, browarnictwa oraz rzemiosła, w którym prym wiedli: szewcy, piekarze, tkacze, rzeźnicy i kołodzieje. Od XV w. koncentrował się w mieście handel zbożem i bydłem, a ludność znana była z wyrobów kaszy tatarczanej i powideł - mówi Trzcionka.

Przypomina jak dzieje Skały splatały się z historią kraju. - Było to widoczne w okresie Powstania Kościuszkowskiego w 1794 r., kiedy doszło do potyczki wojsk powstańczych z pruskimi o warowny obóz skalski. A w czasie Powstania Styczniowego tu tworzono oddziały powstańcze. Konsekwencją udziału mieszkańców w zrywie narodowo-wyzwoleńczym było pozbawienie Skały praw miejskich w 1869 r. i przeniesienie gminy do wsi Minoga - zaznacza historyk. Na przywrócenie praw miejskich Skała czekała 118 lat, do 1987 r.

Skalanie kultywują dawne tradycje i pokazywali to poprzez popisy taneczne grup działających w centrum kultury, scenki przygotowane przez organizacje społeczne i klub seniora.

Przeszłość ze smakiem

Na święcie miasta nie zabrakło chleba ze znanej w okolicy kaszy tatarczanej, nazywanego tatarcuchem. - Odziedziczyłam przepis po rodzicach, którzy jeździli z tym chlebem po odpustach. Głównym składnikiem jest siwa mąka gryczana - tatarka i miód gryczany - mówi skalanka Józefa Halaczek, receptury nie zdradza.

Podobny chleb piecze Danuta Trzcionka z szefowa skalskich gospodyń. - Trzeba mieć mąkę tatarkę, mód i drożdże. A proporcje? Dawniej nie używali wagi, więc przepisu nie ma - mówi krótko. Obok chleba tatarcucha, skalanie mają i inną swoją potrawę - łojoki, czyli kluski z łojem - wołowym, lub baranim. Te potrawy skalanki polecają jako dania jubileuszowe.

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3