Sokół wylądował w Wieliczce

RedakcjaZaktualizowano 
Członkowie Sokoła wzięli udział w uroczystościach z okazji Dnia Niepodległości Fot. archiwum UMiG Wieliczka
Członkowie Sokoła wzięli udział w uroczystościach z okazji Dnia Niepodległości Fot. archiwum UMiG Wieliczka
Trzech sokolników w mundurach przypominających ubiór powstańców z 1863 roku pojawiło się na wielickich obchodach 93. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości po raz pierwszy od lat 30. minionego stulecia. Był to znak, że w Wieliczce wznowiło działalność Polskie Towarzystwo Gimnastyczne Sokół.

Członkowie Sokoła wzięli udział w uroczystościach z okazji Dnia Niepodległości Fot. archiwum UMiG Wieliczka

INICJATYWY. Reaktywowane Towarzystwo Gimnastyczne na początek uruchomi sekcje tenisa stołowego i biegów przełajowych oraz oczywiście - gimnastyki artystycznej

- Na razie zostały uszyte trzy mundury, wzorowane na tych, w jakie ubierali się kiedyś członkowie wielickiego "Sokoła". 11 listopada członkowie stowarzyszenia zaprezentowali sztandar Polskiej Organizacji Wojskowej - tajnej organizacji, która powstała w sierpniu 1914 roku w Warszawie z inicjatywy Józefa Piłsudskiego, w wyniku połączenia działających w Królestwie Polskim konspiracyjnych grup drużyn strzeleckich i Związku Walki Czynnej. Sztandar ten znajduje się na co dzień w zbiorach Muzeum Żup Krakowskich. Wielicki "Sokół" będzie miał jednak własny sztandar, taki sam jak przed laty - zapowiada Magdalena Golonka z Biura Prasowego UMiG w Wieliczce.

Wielickie PTG Sokół zarejestrowano już w KRS. Członkami-założycielami reaktywowanego stowarzyszenia są m.in.: burmistrz Artur Kozioł oraz starosta Jacek Juszkiewicz, a także radny miejski, zawodnik m.in. KS Wieliczanka oraz trener piłkarski - Piotr Klimczyk, Karol Nędza z Górnika Wieliczka i pasjonat sportu - Tomasz Broniowski wiceprzewodniczący zarządu os. Śródmieście. To właśnie trzech ostatnich sokolików reprezentowało nową organizację podczas obchodów Dnia Niepodległości.

Nowy Sokół powstał przy wielickim Centrum Edukacyjno-Rekreacyjnym "Solne Miasto". - Tak się złożyło, że stowarzyszenie to nie wybudowało nigdy w Wieliczce własnej siedziby. Także my nie zamierzamy wznosić gniazda dla "Sokoła", będzie ono ulokowane w "Solnym Mieście" - mówi burmistrz Artur Kozioł, który był inicjatorem reaktywacji stowarzyszenia.

Sokół, który ma być inicjatorem lokalnych wydarzeń, jak każde tradycja przed wszystkim: rekreacyjno - sportowych oraz patriotycznych, będzie się utrzymał ze składek członkowskich. W pierwszej kolejności powstaną tam sekcje tenisa stołowego oraz gimnastyki artystycznej. - Wiemy, że jest w naszej gminie sporo uzdolnionych młodych gimnastyczek - między innymi Magdalena Ślęczka - które teraz muszą dojeżdżać na treningi do Krakowa. Dlatego odnowienie sokolej sekcji gimnastycznej, kiedyś bardzo w Wieliczce silnej, będzie priorytetem - informuje Magdalena Golonka.

Burmistrz Artur Kozioł dodaje, że przy "Sokole" będą uruchamiane treningi głównie w takich dyscyplinach sportu, które obecnie nie mają w mieście i gminie klubów, bazy itp. - Myślimy też o otwarciu sekcji biegów przełajowych, a jakie będą kolejne - pokażą potrzeby i czas. "Sokół" będzie nawiązywał do swych tradycji także poprzez współtworzenie różnorodnych wydarzeń w naszym rejonie - stwierdza gospodarz podkrakowskiego miasta.

PTG Sokół powstało w Wieliczce 9 czerwca 1892 roku. Celem tej organizacji było upowszechnianie gimnastyki oraz społeczno-sportowe wychowanie młodzieży. Sokół stał się szybko także zalążkiem ruchu niepodległościowego. Do stowarzyszenia należało wiele znanych osób, których nazwiska wpisały się na stałe do historii nie tylko miasta i regionu, ale często także kraju. W Towarzystwie Gimnastycznym działali m.in.: dyrygent chóru Lutnia Mieczysław Nigrin; dyrektor Salin, a potem profesor i rektor krakowskiej AGH - Stanisław Skoczylas; burmistrz Wieliczki w latach 1906-1914 - Franciszek Aywas; inżynier górnik Konstanty Słowiński; doktor praw, sekretarz Rady Powiatowej - Kazimierz Szczepański; sędzia Konrad Uhl; notariusz, naczelnik powiatowy Drużyn Sokolich - Emanuel Winter; doktor praw, naczelnik Urzędu Skarbowego - Stanisław Zawisza. W "solnym" Sokole funkcjonowały m.in. sekcje: gimnastyki ogólnorozwojowej, akrobatyki, jazdy konnej oraz strzelecka; organizowano także mecze siatkówki, koszykówki i piłki nożnej.
Wielickie stowarzyszenie, będące jednym z trzydziestu sześciu sokolich gniazd utworzonych na obszarze zaboru austriackiego pod koniec XIX wieku, szybko stało się zalążkiem ruchu niepodległościowego. Pod pozorem uprawianie ćwiczeń gimnastycznych i innych dyscyplin sportu krzewiono patriotyzm, dbano o poziom oświaty itp. Sokole hasła z okresu zaborów to m.in.: "W zdrowym ciele zdrowy duch", "Mierz siły na zamiary", "Ramię pręż, ojczyźnie służ" lub "W jedności siła". Z okazji rocznic narodowych - uchwalenia Konstytucji 3 Maja, powstań listopadowego i styczniowego - sokolnicy organizowali spotkania, przedstawiania, wspólne śpiewanie patriotycznych pieśni itp. W tym czasie w ramach wielickiego Sokoła działał bardzo aktywnie m.in. wykładowca Szkoły Realnej dr Gerard Feliński, który wspólnie z innymi nauczycielami: Stanisławem Chudobą, Pawłem Ciskiem oraz Józefem Wierzbickim, powołał Zespół Prelegentów, prowadzący w powiecie wielickim akcję oświatową na dużą skalę.

Od początku działalności wieliccy sokolnicy pragnęli wybudować własny gmach. "Pierwsze - znaczne - fundusze, które miały przyczynić się do budowy gniazda zostały przeznaczone na Legiony Polskie, a następne zdobyte pieniądze przekazano na prowadzenie wojny polsko-bolszewickiej w latach 1919-1920. Natomiast po roku 1918 z różnych przyczyn nie doszło do budowy gniazda" - można przeczytać w kronice wielickiego Sokoła.

W okresie międzywojennym w stowarzyszeniu pracowały sekcje: gimnastyki ogólnorozwojowej, akrobatyki, jazdy konnej oraz strzelecka. "Zajęcia hippiczne odbywały się na łąkach wokół Wieliczki, a konie do ćwiczeń wypożyczano z Żupy Solnej - ze stajni umiejscowionych przy Pałacu Konopków. Zajęcia strzeleckie realizowano na starym wyrobisku piaszczystym Psiej Górce. Gimnastykę wraz z akrobatyką uprawiano w salach Domu Kolejarza, Starej Poczty oraz szkół miejskich. PTG "Sokół" organizował mecze siatkówki, koszykówki i piłki nożnej. Brał też czynny udział w zawodach sokolich organizowanych przez gniazda z: Chrzanowa, Jaworzna, Krakowa, Nowego Sącza, Pilzna, Podgórza, Sosnowca, Strzemieszyc, Zakopanego oraz Lwowa" - zapisał kronikarz stowarzyszenia. Po zakończeniu II wojny światowej PTG przestało istnieć - ostatnie zachowane dokumenty o wielickim "Sokole" pochodzą z 1946 roku.

Niepołomice: z Sokołem od 18 lat

Niepołomickie Polskie Towarzystwo Gimnastyczne Sokół reaktywowano w październiku 1993 roku, a siedzibę stowarzyszenia ulokowano w przedwojennym gnieździe Sokoła - w budynku przy ul. Kościuszki 18 w Niepołomicach. Dzięki staraniom ówczesnej Rady Miejskiej oraz Zarządu Miasta i Gminy Niepołomice obiekt ten został wkrótce odrestaurowany oraz rozbudowany. Przybyła tam sala gimnastyczna wyposażona w różnorodny sprzęt, dzięki czemu można było uruchomić sekcje gimnastyki artystycznej i gimnastyki dla pań oraz baletową, a także siłownię. Szybko powstały tam również sekcje automobilowa i motocrossowa, a od kilku lat można w Sokole ćwiczyć także kung-fu.
Pod szyldem PTG trenują przede wszystkim dzieci i młodzież. Obecnie stowarzyszenie to dysponuje jedną z najszerszych ofert zajęć pozalekcyjnych w gminie Niepołomice. Zajęcia i treningi odbywają się tam we wszystkie dni tygodnia.

Historia niepołomickiego Sokoła rozpoczęła się w 1902 roku. Członkami-założycielami stowarzyszenia byli m.in.: Mieczysław Reicherberg, który był pierwszym prezesem PTG oraz Franciszek Zięba (pierwszy naczelnik), a także Jan Buś, Aleksander Cachel, Marian Fąfara, Antoni Siwek i Maciej Jarzyna. W 1912 roku przy stowarzyszeniu powstała Drużyna Polowa Sokoła, a dwa lata wcześniej sokolnicy zainicjowali akcję sypania w Niepołomicach Kopca Grunwaldzkiego. Tradycją niepołomickiego PTG były też warsztaty teatralne, wystawiono tam m.in. utwory Aleksandra Fredry, Stanisława Wyspiańskiego i Adama Mickiewicza.

Podczas II wojny światowej Niemcy przemienili gniazdo Sokoła przy ul. Kościuszki w kantynę, co spowodowało, że budynek ten został poważnie zniszczony. Odremontowano go dopiero na początku lat dziewięćdziesiątych dwudziestego wieku, gdy reaktywowano Sokoła.

Jolanta Białek

wielicki@dziennik.krakow.pl

polecane: Flesz - e-papieros zagraża zdrowiu

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3