Sprawiedliwi z Wołynia

Janusz Ślęzak
Witold Szabłowski, „Sprawiedliwi zdrajcy. Sąsiedzi z Wołynia”, Znak 2016
Witold Szabłowski, „Sprawiedliwi zdrajcy. Sąsiedzi z Wołynia”, Znak 2016
Od lutego 1943 r. do lutego 1944 na Wołyniu - w dawnym województwie II RP, położonym na wschód od Bugu oraz w Galicji Wschodniej i na Lubelszczyźnie Ukraińcy wymordowali około 100 tys. mieszkających tam Polaków.

Według historyków w polskich akcjach odwetowych zginęło kilkanaście tysięcy Ukraińców. Nie ma jednak najmniejszej wątpliwości, kto to wszystko zaczął i jaką rolę odegrał skrajny nacjonalista Stepan Bandera oraz jego zwolennicy. Nie da się też ukryć faktu, że w mordowaniu całych polskich rodzin brali masowo udział zwyczajni, wydawałoby się, ukraińscy gospodarze. Sąsiedzi zza miedzy czy z pobliskiej wioski.

Diabeł wstępuje w ludzi pod każdą szerokością geograficzną. Tak samo od stuleci. W domach na Wołyniu do dziś ludzie mają rzeczy zrabowane zamordowanym. Po te talerze, szklanki, zegary, meble i narzędzia gospodarskie szli pod wodzą banderowców. Brali widły, kosy, maczugi, noże, młoty do uboju bydła i potem na te widły nabijali Polaków, a pałkami potrafili zatłuc malutkie dzieci. Żeby zdobyć majątek i ucztować do białego rana.

I chyba na tym polega główny problem współczesnych Ukraińców z rzezią wołyńską. Trudno im przyznać, jak niskie były pobudki zbrodni. Szukają wymówek. A to że polscy partyzanci napadali na ukraińskie wsie, a to że przed wojną osadnicy z Polski wywyższali się, traktując ukraińską większość, jak ludzi gorszego gatunku. Nawet jeśli jest w tym sporo racji, to i tak dla wydarzeń z roku 1943 żadne to wytłumaczenie.

Witold Szabłowski, uznany reportażysta i dziennikarz, w wydanej w połowie września książce „Sprawiedliwi zdrajcy. Sąsiedzi z Wołynia” (Znak) pisze, że nie sposób ustalić, ilu Polaków ocalili przed rzezią sami Ukraińcy. Z pewnością chodzi o tysiące ludzi. „Sprawiedliwi zdrajcy” to pasjonujący zapis poszukiwań tych, którzy wbrew swoim ziomkom, z narażeniem życia, ratowali Polaków.

Na zakończenie trafiamy do współczesnego Lublina. Do pokoiku w blokowisku, który zajmuje z córką 60-letnia Irina. Ukrainka trudni się sprzątaniem polskich mieszkań. Dziadek Iriny w sierpniu 1943 r. ocalił przed śmiercią dwóch małych polskich chłopców, ale ona się tym nie chwali. „Jestem tylko głupia Ukrainką od wyciągania kotów spod łóżka polskich państwa” - mówi. I tak to będzie się ciągnąć. Będziemy liczyć ofiary i każdemu wyjdzie co innego.

Nasi nie uklękną, nie przeproszą i będą nadal zazdrościć, że Polacy mają lepiej. Wy będziecie pamiętać, co zrobiliśmy. Nie przebaczycie, a my was będziemy za to nienawidzić - taki, w dużym skrócie, monolog doświadczonej kobiety kończy tę znakomitą książkę.

Zastanawiam się tylko, ile w trafnej diagnozie polsko-ukraińskich stosunków jest z Iriny, a ile z Szabłowskiego? Ilu Ukraińców potrafi nazwać ludobójstwo ludobójstwem? Dla ilu Polaków równie ważna, jak pamięć o barbarzyństwie, jest wdzięczność dla „sprawiedliwych zdrajców”.

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3