Wielkie zderzenia w Wielkim Zderzaczu

Redakcja
Nareszcie! Środa, godz. 13.06 - Zderzacz ruszył. W głębi, w kraciastej koszuli dr Krzysztof Woźniak z IFJ w Krakowie. Fot. CERN Document Server
Nareszcie! Środa, godz. 13.06 - Zderzacz ruszył. W głębi, w kraciastej koszuli dr Krzysztof Woźniak z IFJ w Krakowie. Fot. CERN Document Server
NAUKA. LHC, czyli Wielki Zderzacz Hadronów (Large Hadron Collider) wybudowany w Europejskim Laboratorium Fizyki Cząstek CERN rozpoczął program naukowy.

Nareszcie! Środa, godz. 13.06 - Zderzacz ruszył. W głębi, w kraciastej koszuli dr Krzysztof Woźniak z IFJ w Krakowie. Fot. CERN Document Server

Projekt LHC zapiera dech w piersiach. Ma szansę rozwiązać fundamentalne problemy fizyki i astrofizyki. Nikt nie potrafi przewidzieć, jak bardzo rewolucyjne zmiany nas czekają. Respekt budzi właściwie wszystko:

- liczba osób uczestniczących w projekcie: 10 000 fizyków, inżynierów i techników z kilkudziesięciu krajów;

- maksymalna (dwukrotnie wyższa od obecnej) energia zderzeń. Przy maksymalnej energii wszystkie krążące w akceleratorze cząstki będą miały energię 900 samochodów pędzących z prędkością 100 km/h!;

- największa sieć komputerów rozproszonych po całym świecie.

Stu kilkudziesięciu dziennikarzy z całego świata obserwowało na monitorach rozruch największej aparatury badawczej na świecie. Protony krążące w 27-kilometrowej rurze akceleratora, są przyspieszone do najwyższej, jaką udało się dotąd uzyskać w laboratorium, energii.

Przygotowania do uroczystego rozpoczęcia eksperymentu trwały kilka tygodni, a ostatnie próby prowadzono w nocy poprzedzającej dzień rozruchu. Około drugiej wiązka osiągnęła odpowiednią energię. Ale nie obeszło się bez przygód. Około 9. rano zapaliły się w wielu miejscach światełka kontrolne świadczące o niestabilności zasilania.

Kiedy operatorzy i inżynierowie pracowali nad przywróceniem warunków pracy akceleratora, fizycy wyjaśniali znaczenie i program naukowy wielkiego zderzacza LHC.

Ustalona teoretycznie masa wszechświata nie zgadza się z obserwowaną ilością materii. Brakuje aż 95 proc.! Może to być materia ciemna, nieemitująca i nieodbijająca światła, której istnienie zdradzają jedynie wywierane przez nią efekty grawitacyjne. Ale i jej jest za mało. Bilans mogłaby uzupełnić dopiero ciemna energia, jedna z największych zagadek nauki. Nie wiadomo zupełnie, jaka jest jej natura ani z czego się składa. Na te pytania ma odpowiedzieć eksperyment w CERN. Ma też przybliżyć nas do poznania początków wszechświata. W urządzeniu stworzone zostaną warunki podobne do panujących tuż po Wielkim Wybuchu, czyli 13,7 miliarda lat temu.

Eksperci skończyli objaśnienia, a na monitorach ciągle nic się nie działo. Pełne napięcia oczekiwanie stawało się nieznośne. W końcu o godz. 13.06 zobaczyliśmy pierwsze zderzenia. Zerwały się oklaski, okrzyki radości i ulgi. Jednak się udało! Nieziemsko skomplikowana maszyna ruszyła, zaczęła produkować nowe nieznane cząstki, wykradać naturze fascynujące tajemnice.

Analiza danych potrwa około dwóch lat i zapewne przyniesie wiele niespodzianek.

We wszystkich czterech eksperymentach ATLAS, ALICE, CMS i LHCb mają udział Polacy. Pracownicy IFJ PAN oraz Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanej AGH budowali detektor wewnętrzny ATLAS-a, opracowali dla niego detektory krzemowe i słomkowe. Tworzyli elektronikę do ich zasilania, odczytu i sterowania. Przy budowie CMS pracowali fizycy i inżynierowie z Instytutu Fizyki Doświadczalnej UW. Obie grupy polskie mają dostęp do danych eksperymentalnych, które będą opracowywać.
Małgorzata Nowina-Konopka

Doktor Małgorzata Nowina -Konopka pracuje w Instytucie Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego PAN w Krakowie

Flesz: Wegańskie ubrania. Made in Poland

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3