Wietrząc wpuszczamy do domu truciznę, a bieganie szkodzi

Rozmawia Majka Lisińska-KoziołZaktualizowano 
Ewa Konduracka: Wyjeżdżajmy z Krakowa tak często jak się da. Do miejsc zielonych
Ewa Konduracka: Wyjeżdżajmy z Krakowa tak często jak się da. Do miejsc zielonych Fot. Andrzej Banaś
Według Europejskiej Agencji Środowiska Kraków jest na trzecim miejscu – na 386 zbadanych miast w UE – pod względem ilości dni z przekroczeniami normy jakości powietrza – mówi dr hab. med. Ewa Konduracka, kardiolog z CM UJ i Szpitala im. Jana Pawła II.

– Wygląda na to, że powietrze w Krakowie mamy złe.

– Bardzo złe. Według danych opublikowanych przez WHO (Światową Organizację Zdrowia) mieścimy się w pierwszej piątce najbardziej zanieczyszczonych miast naszego globu. I o ile spaliny samochodowe zawierające między innymi szkodliwe związki azotu i ołów znajdują się w powietrzu wielu miast Polski, o tyle jeden z poważniejszych problemów Krakowa i miast Małopolski oprócz zanieczyszczeń komunikacyjnych stanowi pył zawieszony.

– Czyli co?

– To drobniutkie cząsteczki złożone z węgla, wokół którego osadzają się związki zawierające metale przejściowe, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, których przedstawicielem jest np. rakotwórczy alfa (a) benzopiren, ponadto toksyny bakteryjne, wirusy, pyłki i wiele innych niebezpiecznych związków, jak np. dioksyny .

– Deszcz i śnieg oczyszczają powietrze ?

– Z kroplami deszczu albo płatkami śniegu opadają tylko największe cząsteczki zanieczyszczeń. Te mniejsze mieszają się z parą wodną i zostają przy ziemi. Dzienne przekroczenia niektórych frakcji pyłu zawieszonego obserwujemy aż przez 150–220 dni w roku! Te liczby przerażają.

– Skąd wiadomo, że pył szkodzi?

– Zostało to udokumentowane w wielu badaniach epidemiologicznych i eksperymentalnych. Dodatkowo w ostatnich latach pył zawieszony został uznany przez WHO za czynnik ryzyka nowotworów złośliwych.

– Ile osób rocznie umiera w naszym mieście z powodu smogu?

– O ile mi wiadomo, tak ukierunkowanych badań dotyczących Krakowa do tej pory nie prowadzono. Oszacowano jednak, że zanieczyszczenie powietrza jest w Polsce przyczyną co najmniej 45 tys. przedwczesnych zgonów rocznie. W latach 50. z powodu komplikacji oddechowo-krążeniowych smogu londyńskiego, który swoim składem bardzo przypominał smog krakowski, tygodniowo umierało ok. 400 osób.

O panującej w Krakowie sytuacji możemy wnioskować pośrednio, gdy w okresach pogorszenia stanu powietrza obserwujemy znaczny wzrost hospitalizacji osób z chorobami układu oddechowego, takimi jak przewlekła obturacyjna choroba płuc, astma oskrzelowa, czy z chorobami układu krążenia, takimi jak choroba wieńcowa, niewydolność serca.

W dostępnym piśmiennictwie wykazano również związek między zwiększeniem częstości zawałów mięśnia serca, nagłej śmierci sercowej, pogorszeniem przebiegu nadciśnienia tętniczego a zanieczyszczeniem powietrza. Niestety, im częściej pacjent wymaga hospitalizacji z powodu zaostrzenia choroby płuc czy serca, tym większe ryzyko zgonu. Wykazano, że zanieczyszczenie powietrza odpowiada za co najmniej 22 proc. zgonów z przyczyn oddechowych i tyle samo z powodów krążeniowych.

– Czy zdrowy człowiek obserwuje u siebie dolegliwości powodowane przez pył zawieszony?

– Najczęściej jest to rodzaj chemicznego zapalenia spojówek z pieczeniem i łzawieniem oczu, napady nagłego kaszlu lub utrzymywanie się uporczywego kaszlu u osób bez stwierdzonej infekcji czy przedłużanie się obecnych infekcji oraz przewlekłe zmęczenie mogą być objawami przebywania w skażonym powietrzu.

Oczywiście wszystkie te dolegliwości wymagają wyjaśnienia, co pociąga za sobą kolejne wizyty u lekarzy różnych specjalności, kosztowną i długo trwającą diagnostykę. Do tego leczenie zazwyczaj nie jest skuteczne. Ważne jest też to, że najdrobniejsze cząsteczki pyłu –te o średnicy poniżej 2,5 mikrometra sześciennego – w ciągu kilku minut od inhalacji przenikają z pęcherzyków płucnych do krwi. Z krwi dostają się do różnych narządów wewnętrznych, np. do tarczycy, pęcherza moczowego, wątroby. Objawy te dość szybko mijają po wyjeździe z miasta.

– A jak jest w Małopolsce?

– Korzystając z opracowań epidemiologów i konsultując je z kolegami onkologami, mogę powiedzieć, że obecnie w Małopolsce co godzinę rozpoznawany jest jakiś nowotwór złośliwy. Jeżeli byśmy wzięli pod uwagę tylko te nowotwory, które mogą mieć związek między innymi z karcynogenami wziewnymi – jak np. rak płuc, niektóre raki nerki, pęcherza moczowego, nowotwory gardła, niektóre nowotwory układu chłonnego u dzieci– to w samym Krakowie w 2009 roku odnotowywano dwa nowe przypadki dziennie.

Warto też pamiętać, że choć przyczyny powstawania nowotworów są bardzo złożone, jednak kiedyś niektóre pojawiały się głównie u osób w średnim lub starszym wieku, a dzisiaj rozpoznawane są coraz częściej u osób bardzo młodych i dotyczą też tych, u których nie stwierdzono żadnych znanych czynników ryzyka – m.in. palenia papierosów. Tak jest np. z rakiem płuc.

– To znaczy, że zanieczyszczone powietrze skraca nam życie?

– Wiele badań epidemiologicznych potwierdza tę tezę. Zanieczyszczone powietrze zwiększa śmiertelność całkowitą aż o 20 proc.

– Wychodzi też na to, że podczas wietrzenia zamiast świeżego powietrza wpuszczamy do domu truciznę.

– Nawet bez otwierania okien stężenie pyłu zawieszonego w mieszkaniach jest tylko nieznacznie niższe niż na zewnątrz. Jesienią i zimą najlepiej nie wietrzyć od godziny 17 aż do rana, bo ludzie w tym okresie palą najintensywniej w piecach.

Według raportu Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Energiami dotyczącego źródeł emisji zanieczyszczeń aż 60 proc. pyłu zawieszonego pochodzi z tak zwanej niskiej emisji, czyli spalania paliw stałych w naszych domach. A palimy czym popadnie: od pochodnych najniższej jakości węgla, poprzez plastiki, opony i inne śmieci. Problem jest szczególnie dotkliwy dla mieszkańców Krakowa także z powodu położenia miasta w niecce oraz dodatkowego napływu zanieczyszczeń z innych miejscowości.

– Kiedy pyłu zawieszonego jest najmniej?

– W okresie od późnej wiosny, przez całe lato, w jesieni i w zimie w godzinach od 11 do 15, szczególnie przy silnych wiatrach.

– Podobno przed pyłem chronią maseczki na usta?

– Powszechnie dostępne maseczki chirurgiczne zupełnie nie. Drobiny pyłu zawieszonego są tak małe, że pewną ochronę zapewniają specjalnie skonstruowane maski przeciwpyłowe. Najlepiej gdyby taka maska chroniła też oczy, gdyż pył zawieszony wchłania się nie tylko przez układ oddechowy, ale także przez spojówki.

– Co można zrobić, by uniknąć negatywnych skutków smogu?

–Zminimalizować jego powstawanie. Wymaga to radykalnej modyfikacji wielu przepisów prawnych umożliwiających wprowadzenie wypróbowanych na świecie metod ograniczenia emisji zanieczyszczeń powietrza w wielu sektorach gospodarki. Musi też istnieć możliwość egzekwowania tych przepisów.

O tym, co emitujemy w powietrze, którym oddychamy, decyduje rodzaj pieca, rodzaj paliwa oraz budowa komina. Trzeba też ocieplać domy, bo to pozwala na mniejsze zużycie ciepła . Każdy z nas powinien unikać palenia śmieci , bo to zła metoda ich utylizacji . W Krakowie istnieje program dopłat do wymiany starych pieców, umożliwiający podłączenie do MPEC, wymiany ogrzewania na elektryczne lub gazowe. W okresach grzewczych, kiedy zanieczyszczenie jest największe, należy ograniczyć wychodzenie z domu i unikać uprawiania sportu na otwartym powietrzu.

– Nie biegać na przykład na Błoniach?

– Właśnie. Na Alejach Trzech Wieszczów jest szczególnie duża ilość substancji szkodliwych w powietrzu, a Błonia są niedaleko.

– No to jak żyć, żeby przeżyć?

– Wyjeżdżać z dużych aglomeracji tak często, jak się da, jeżeli nie można się przeprowadzić w lepsze miejsce. Powyżej 1000 metrów n.p.m. podobno prawie nie ma pyłów zawieszonych.

– Gdzie wyjeżdżać?

– Do miejsc zalesionych, zielonych. Drzewa, krzewy zatrzymują część zanieczyszczeń; trzeba je sadzić i hodować kwiaty w mieszkaniach. Są też filtry HEPA usuwające pył zawieszony, które możemy instalować w domu.Walka z pyłem zawieszonym to priorytet, następnie trzeba zmniejszyć zanieczyszczenia komunikacyjne, co jest równie trudne.

– Prezydent Jacek Majchrowski mówi, że będziemy mieli ekologiczne autobusy.

– I na pewno jest to jakiś krok, ale ile będzie takich autobusów w Małopolsce? Tymczasem więc kierowcy podczas stania w korku powinni wyłączać silniki, jeśli tylko jest to możliwe. Często widzę, jak samochody stoją w korkach i przez kilkanaście minut emitują spaliny. Warto sobie uświadomić, że krakus, oddychając przez cały rok tutejszym powietrzem, wchłania do płuc tyle rakotwórczego alfa (a) benzopirenu, jakby wypalił prawie 2,5 tysiąca papierosów.

***

– Przewlekła ekspozycja na alfa (a) benzopiren, dioksyny i mieszaninę innych substancji chemicznych znajdujących się w powietrzu mają obecnie udokumentowany wpływ na występowanie niektórych nowotworów. Dane publikowane przez WHO wskazują, że wieloletnia ekspozycja na różne zanieczyszczenia środowiska może odpowiadać za co najmniej 30 proc. Dla porównania – czynniki genetyczne to około 15 proc.

– Na szkodliwe działanie pyłu zawieszonego narażeni są ludzie oraz zwierzęta. Zarówno Unia Europejska, jak i WHO podały jego dopuszczalne normy, ale nie ma wartości pyłu zawieszonego, poniżej której nie stwierdza się poważnych uszczerbków na zdrowiu.

– Badania m.in. prof. W. Jędrychowskiego z CM UJ wykazały, że dzieci, których matki były w ciąży w okresach jesienno-zimowych, kiedy jest największe stężenie zanieczyszczeń w powietrzu, częściej są wcześniakami. Mają niższą wagę urodzeniową, gorzej rozwinięte płuca. Częściej chorują na alergie, gorzej sobie radzą z infekcjami, mają problemy z koncentracją i nauką.

polecane: Flesz: otyłość zabija Polaków, problem rośnie i dotyczy nastolatków

Materiał oryginalny: Wietrząc wpuszczamy do domu truciznę, a bieganie szkodzi - Dziennik Polski

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.
Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3