reklama

Historia kolejnictwa zapisana na tabliczkach

Redakcja
Zdzisław Uchto z lampą sygnalizacyjną wagonu pocztowego Fot. Zbigniew Wojtiuk
Zdzisław Uchto z lampą sygnalizacyjną wagonu pocztowego Fot. Zbigniew Wojtiuk
Kiedyś mówiło się tak: "Kto ma w głowie olej, ten idzie na kolej". Zawód kolejarza przynosił prestiż nie tylko osobie, która go wykonywała, ale także całej rodzinie i środowisku. Dzisiaj czasy się zmieniły. Kolej przekształcona w różne spółki także przeżywa kryzys. Bycie kolejarzem wiąże się bardziej z obowiązkami niż z przywilejami przysługującymi zresztą w coraz mniejszym zakresie. Tak pojmuje również swój zawód Zdzisław Uchto z Uniejowa Rędzin, pracujący na kolei już 33 lata.

Zdzisław Uchto z lampą sygnalizacyjną wagonu pocztowego Fot. Zbigniew Wojtiuk

PASJE. Zbigniew Uchto od 15 lat zbiera różne eksponaty. Najstarszy jest z... 1901 roku.

Swoją fascynację koleją wyraża w bardzo oryginalny sposób. Od 15 lat zbiera tabliczki znamionowe parowozów, kotłów, lokomotyw i wagonów. Unikatową kolekcję otwiera najstarszy eksponat: "Wagonfabrik L. Steinfirt Koeingsberg - 1901"; tabliczka ze składu osobowego kursującego w Kaliningradzie (w Prusach) sprzed 108 laty.
- To mój najstarszy eksponat. Następny w kolejności jest oznacznik niemieckiego składu towarowego "Nurnberg" z 1912 r. Transportowano nim ręczne dźwigi kolejowe o udźwigu 5 ton - opisuje Zdzisław Uchto. O swoich zbiorach może mówić godzinami i z niezwykłą, gawędziarską pasją.
- Nie ma drugiego takiego środka komunikacji, który by równie perfekcyjnie wpisał się w otaczający krajobraz. Nie da się ukryć, że powstanie linii kolejowej było dużą ingerencją w środowisko. Po latach miało się jednak wrażenie, jakby kolej była częścią krajobrazu. Dlatego tak bardzo teraz brakuje, zwłaszcza starszym kolejarzom, gwizdu parowozu, kłębów unoszącej się pary i turkocących po szynach wagonów. Kolej w starym wydaniu odeszła do lamusa. Przypominają o niej tylko takie pamiątki.
Doskonała kompozycja stworzona po raz pierwszy w 1829 roku przez George'a Stephensona w postaci parowozu "Rakieta" - siła stali i łagodność otaczającej przyrody - zapoczątkowała epokę maszyn i pary. Rozwój kolei w Polsce (jeszcze pod zaborami) zaczął się bardzo szybko, bo zaledwie 26 lat później po tym wydarzeniu.
- Tu widzimy tabliczkę Linke Hoffmann - Werke, niemieckiej fabryki taboru kolejowego, a w latach I wojny światowej również ciężkich samolotów bombowych (z siedzibą we Wrocławiu). Po 1945 r. koncern został odtworzony w ówczesnej RFN. Powstały po wojnie na jej zapleczu zakład we Wrocławiu nosi nazwę PaFaWag - słynny producent taboru kolejowego, w tym od 1953 r. lokomotyw elektrycznych, a od 1958 r. - równolegle elektrycznych jednostek pociągowych.
Na stole leży również blaszana "wizytówka" Gustava Talbota, który już w czasie I wojny światowej (1915 r.) wprowadził na rynek wagony kryte, dwuosiowe, bez hamulców.
- Mam również tabliczkę naszego małopolskiego producenta. Są to Zakłady Budowy Maszyn i Urządzeń im. Ludwika Zieleniewskiego w Krakowie. To jedna z najstarszych polskich fabryk budowy maszyn i wagonów. L. Zieleniewski - Fitzner - Gamper (początkowo jako spółka akcyjna) zaczęli produkcję od kowalstwa jeszcze w 1804 r. Potem była Fabryka Narzędzi Gospodarczo-Rolniczych i Machin Przemysłowych, a od 1913 r. Polska Fabryka Maszyn i Wagonów. Obecnie są to Zakłady Budowy Maszyn i Aparatury im. L. Zieleniewskiego. W 2008 r. zakłady zostały przeniesione do Niepołomic.
Warto jeszcze wymienić tabliczkę znamionową Zakładów Henryka Cegielskiego w Poznaniu; firmy należącej do światowej czołówki producentów maszyn i urządzeń dla przemysłu stoczniowego.
- Rozpoczęła działalność w 1911 r. jako "H. Cegielski" - Towarzystwo Akcyjne zaopatrując polskie kolejnictwo w lokomotywy i wagony. Dynamiczny rozwój zaczął się jednak od 1948 r.
Całą niezwykłą kolekcję Zdzisława Uchty uzupełniają lampy sygnalizacyjne - począwszy od tych najprostszych, naftowych, pożółkłe urzędowe druki i stare bilety kolejowe.
Uniejów Rędziny to miejscowość granicząca ze stacją Tunel. Dziś to upadający dworzec i nieczynna stacja z wyeksponowaną jedynie na zewnątrz planszą informacyjną, że w tym miejscu też trwała walka. Skuteczny opór wrogowi dawały przez pierwsze siedem dni września 1939 r. pociągi pancerne. Gmina Charsznica, na terenie której leżą obie miejscowości także zapisała się w historii kolejnictwa. W styczniu 1885 r. została otwarta linia Iwanogrodzko-Dąbrowska ze stacją kolejową Miechów Charsznica.
- Pomysł zrodził się z inicjatywy potentata finansowego Jana Gottliba Blocha, przy wsparciu resortu komunikacji i banków. Nad całością prac czuwało Ministerstwo Wojny. Głównym inżynierem specjalistą był Włoch Giuseppe Farradini, a całością robót zarządzał naczelnik dyskontowy Bolesław Rupniewski.
W latach wcześniejszych sieć dróg bitych i kolei w Charsznicy należała do rzadkości. Wynikało to z polityki carskiego zaborcy, który celowo ich nie budował w stukilometrowym pasie granicznym, izolując tym samym Kongresówkę od Galicji.
Pociągi były bohaterami powieści (w tym kryminalnych - jak zekranizowane "Morderstwo w Orient Express" Agathy Christie) oraz rodzimej produkcji filmowej. - Na planie filmu "Szatan z siódmej klasy" swoją rolę "grał" zabytkowy tabor ze Skansenu Taboru Kolejowego w Chabówce. Jeden ze składów "wystąpił" również w kolejnej zekranizowanej książce Kornela Makuszyńskiego pt. "Awantura o Basię". Teraz inspiracja koleją jest coraz mniejsza, bo piękno kolei odchodzi do lamusa. Żal... - wyznaje kolejarz - kolekcjoner.
Zbigniew Wojtiuk
miechowski@dziennik.krakow.pl

FLESZ: Elektryczne samoloty nadlatują.

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3