18+

Treść tylko dla pełnoletnich

Kolejna strona może zawierać treści nieodpowiednie dla osób niepełnoletnich. Jeśli chcesz do niej dotrzeć, wybierz niżej odpowiedni przycisk!

Jak na Ziemi produkują Księżyc

Redakcja
Prof. dr hab. Andrzej Gonet Fot. Anna Kaczmarz
Prof. dr hab. Andrzej Gonet Fot. Anna Kaczmarz
ROZMOWA. Z dr. inż. KAROLEM SEWERYNEM z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz prof. dr. hab. inż. ANDRZEJEM GONETEM i dr. inż. STANISŁAWEM BEDNARZEM z Wydziału Wiertnictwa Nafty i Gazu AGH o odzieraniu Księżyca z romantyczności.

Prof. dr hab. Andrzej Gonet Fot. Anna Kaczmarz

Produkowanie skał księżycowych w Akademii Górniczo-Hutniczej - przyznają Panowie, to brzmi kosmicznie. Proszę powiedzieć, skąd się wzięła potrzeba opracowania gruntu przypominającego ten z naturalnego satelity Ziemi?

K.S. - Zacznijmy od początku. Polska uczestniczy aktywnie w pracach badawczo-rozwojowych związanych z inżynierią satelitarną, przede wszystkim współpracując z Europejską Agencją Kosmiczną ESA w ramach programu PECS. Od 12 lat Centrum Badań Kosmicznych PAN prowadzi badania związane z urządzeniami, które badają warstwę podpowierzchniową różnych obiektów, m.in. Księżyca. Jednym z owoców naszych działań jest penetrator KRET. To urządzenie, które pozwoli prowadzić badania pod powierzchnią Księżyca. By jednak przeprowadzić testy, potrzebowaliśmy odpowiedniego podłoża.

I tak AGH zaczęła produkować skały księżycowe.

S.B. - To była długa droga. Wystarczy wspomnieć, że badania nad tą mieszanką trwały ponad pół roku. Nasz zespół otrzymał wytyczne, według których miał skomponować odpowiedni grunt skalny.

A.G. - Było się na czym wzorować, bo amerykańska agencja kosmiczna NASA, realizując program Apollo, przywiozła na Ziemię próbki materiału księżycowego i wyprodukowała jego odpowiedniki, czyli analog CHENOBI i JSC-1A. Na ich podstawie rozpoczęliśmy przygotowywanie mieszanki.

Trudno było skomponować skały księżycowe z materiałów dostępnych na Ziemi?

S.B. - Ponieważ powierzchnia Księżyca jest pokryta w znacznym stopniu materiałem pylistym, przeglądaliśmy to, co znaleźć można w zakładach przeróbki mechanicznej znajdujących się w pobliżu kopalń odkrywkowych, żwirowniach, ale także w elektrociepłowniach. Z tych różnorodnych składników z dr. inż. Mirosławem Rzyczniakiem musieliśmy następnie skomponować materiał o właściwościach zbliżonych do księżycowego.

Odziera Pan Księżyc z romantycznej aury. Pyły i odpadki z kopalni odkrywkowych?

A.G. - Najważniejsze, że badania przyniosły oczekiwane rezultaty. Nasi partnerzy z Centrum Badań Kosmicznych PAN przeprowadzili testy penetratorem "Kret". I okazało się, że zagłębia się on w tę mieszankę analogicznie jak w tę pochodzącą z Księżyca.

Co to znaczy?

S.B. - Najważniejsze parametry naszego materiału, jak granulacja, współczynnik tarcia czy wytrzymałość na ścinanie, są nieomal identyczne z tymi, które wykazuje zarówno próbka z Księżyca jak i podobny materiał amerykański.

Skoro już wcześniej taką mieszankę przygotowali badacze zza Oceanu, to po co właściwie prowadzić takie badania?

K.S. - Bo materiał amerykański jest bardzo drogi. Koszt zakupu jednego kilograma takiej mieszanki to 40 dolarów. A potrzebowaliśmy ok. 5 ton do stanowiska testowego, co wyniosłoby 200 tys. dolarów. Do tego doliczyć trzeba jeszcze bardzo wysokie koszty transportu do Polski. A to przecież dopiero początek. W perspektywie wiele ośrodków badawczych zainteresowanych jest eksploracją Księżyca: Centrum Badań Kosmicznych niejako z definicji, ale również AGH jeśli chodzi o możliwości wydobywcze i energetyczne, a także konsorcjum instytutów naukowych GEOPLANET.

S.B. - To też prestiżowe osiągnięcie. Jak wspomniał Karol Seweryn, wiele ośrodków badawczych próbuje opracować taką mieszankę, bo to niezbędny element w przypadku testowania wszelkich urządzeń, które w przyszłości mają lądować na Księżycu.

Czy w przyszłości będziemy mogli kupić skały księżycowe na AGH?

A.G. - Problemem nie jest sprzedawanie tej mieszanki, ale znalezienie kupca.

Ja bym się skusił na pewno, gdybym mógł na walentynki dać taką skałę w prezencie z komentarzem: "Nie mam dla Ciebie gwiazdki z Nieba, księżyc musi Ci wystarczyć".

A.G. - Czas pokaże.

Rozmawiał: Łukasz Gazur

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie