Adwent, czyli czas na klejenie łańcuchów, wycinanie światów z opłatka i... zaloty [GALERIA]

Małgorzata Mrowiec
Małgorzata Mrowiec
W adwencie wypadają też odwiedziny św. Mikołaja. To tabliczka o usługach św. Mikołaja, ze zbiorów MEK. Jej autorem był Ferdynand Kijak, pseudonim artystyczny Solowski (1922-2016) - aktor teatralny, szopkarz krakowski i kolekcjoner sztuki ludowej, który w stosownym czasie zamieniał się w Świętego Mikołaja Muzeum Etnograficzne w Krakowie
Światy z opłatków czy złocone orzechy - przygotowaniem m.in. takich ozdób świątecznych zajmowalibyśmy się w adwencie, gdybyśmy żyli 100 (i więcej) lat temu w Krakowie. Tradycyjne ozdoby ma w swoich zbiorach Muzeum Etnograficzne w Krakowie. Na jego opowieść o świętach Bożego Narodzenia i okresie przygotowań do nich - z różnego czasu - składają się także szczypce do wypieku opłatków, kolekcja szopek krakowskich (ale też np. szopka meksykańska), unikatowa korona wigilijna, fioletowy opłatek wypieczony w formie z XVIII wieku czy tabliczka o usługach św. Mikołaja. Zajrzeliśmy do tych zbiorów MEK, wybrane eksponaty prezentujemy w naszej galerii zdjęć.

FLESZ - Zima łagodna i bez śniegu?

Świąteczne ozdoby - jak przypominają etnografowie - niegdyś przygotowywało się całymi rodzinami, przez cały adwent. Te wykonywane z bibuły sięgają tradycją przełomu XIX i XX wieku. Krakowskie dzieci sto lat temu robiły m.in. jeżyki z bibuły (wycina się kółka, promieniście nacina, nacięte fragmenty zawija na ołówku i skleja - tak powstają kolce jeżyków), kleiły łańcuchy z kolorowego papieru albo też składały je z pasków bibuły. Powstawały ptaszki z wydmuszek, łańcuchy z nanizanych na sznurek rodzynków i fasoli, pawie oczka z kolorowego papieru.

Pośród przygotowywanych ozdób były również światy. Zostały tak nazwane na pamiątkę narodzenia Jezusa - Pana świata, a nawiązują też do ikonografii chrześcijańskiej, w której Chrystus trzyma kulę zakończoną krzyżem. Światy robiło się z opłatków, które w adwencie roznosił organista. Trzeba było wyciąć kółka i ich ćwiartki, elementy potem łączyło się, zwilżając krawędzie, najlepiej językiem.

Magia świąt na krakowskich targowiskach. Mikołaje, choinki, ...

Jak przypomina Muzeum Etnograficzne, opłatkom i wykonanym z nich ozdobom przypisywano moc pomnażania dostatku, sprowadzania pokoju i miłości, a także ochrony przed chorobami i złem.

W adwencie wykonywano także pająki, które w izbie wiejskiej zawieszało się pod powałą. Tworzone były na wzór żyrandoli kościelnych, m.in. ze słomy i z kwiatami z bibułki. Pozostawiano je potem w izbie nawet przez cały rok.

Adwent, okres poprzedzający święta Bożego Narodzenia, niegdyś zaczynał się już 12 listopada, po wspomnieniu św. Marcina (teraz zaczyna się ponad dwa tygodnie później). Był czasem pokuty, ale też radosnego oczekiwania i przygotowań. Dzień zaczynał się od pójścia na roraty, adwentową mszę ku czci Matki Boskiej, odprawianą przed wschodem słońca.

Na świętego Marcina należało zakończyć wszystkie prace polowe. Odtąd trwał okres prac domowych dla kobiet - tak było na wsiach pod Krakowem i na jego przedmieściach. W adwencie kobiety zbierały się po domach i darły pierze, przędły nici itp. Zbierano się po kilkanaście osób, w tym nie brakowało również młodych dziewcząt, które miały się przyuczać do domowych zajęć. Pojawiali się też chłopcy, którzy robili psikusy.

Okres adwentu był zresztą także czasem zalotów. A przysłowie mówi:

"Kto zaleca się w adwenta, będzie miał żonę na święta".

Wideo

Materiał oryginalny: Adwent, czyli czas na klejenie łańcuchów, wycinanie światów z opłatka i... zaloty [GALERIA] - Gazeta Krakowska

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie