MKTG SR - pasek na kartach artykułów

Cały ten zgiełk. Gorzkie żale przybywajcie

Julia Stankowska
Julia Stankowska
Miałam osiem, może 10 lat. Był Wielki Tydzień i dziadek zabrał mnie do kościoła na jakieś czuwanie. Ozdobiony fioletami wiejski kościół, ledwo oświetlony i pachnący kadzidłem, niósł atmosferę tajemnicy. Ludzi nie było zbyt wielu. Tylko kilka starszych kobiet, które zaczęły zawodzić lamentacyjne pieśni. Nie podobało mi się ani to co śpiewały, ani to, że fałszowały więc syknęłam w stronę dziadka: ‘czy one nie mogłyby przestać? ‘ Tego srogiego spojrzenia nigdy nie zapomnę. Ani jego krótkiej odpowiedzi: „każdy, jak umie Pana Boga chwali”.

Tym jednym zdaniem dziadek - mój guru – ustawił mnie do pionu i na całe życie nauczył szanować każdego człowieka i każde marzenie.

Wielki Tydzień jest wyjątkowym czasem. Chrześcijańskie wezwanie do kontemplacji Męki Boga jest dziś przesłaniem absolutnie wywrotowym, z gruntu antysystemowym. Bo Wielkiemu Handlowi Wielki Tydzień staje ością w gardle.

Marketingowcy nie potrafią sobie poradzić z trudnym świętem. Nie żeby nie próbowali. Próbują, a jakże: ozdoby, zajączki, chińskie pisanki à la jajko Fabergé. Ale to tylko akcesoria; namiastka luksusu dla mas. Trudno zrobić z pieśni lamentacyjnej reklamę telewizyjną (jak wykorzystuje się kolędy).

Bo wielkopostne pieśni są niezwykłym tekstem kultury. Inspirującym każdego, kto otworzy się na głębię nieoczekiwanych znaczeń i emocji. Te najpiękniejsze, z najpotężniejszym ładunkiem liryki i metafizyki, pochodzą z czasów średniowiecza. Na przykład:

Krzyżu święty, nade wszystko/ drzewo przenajszlachetniejsze!
W żadnym lesie takie nie jest / jedno, na którym sam Bóg jest.
Słodkie drzewo, słodkie gwoździe / rozkoszny owoc nosiło.
Skłoń gałązki, drzewo święte,/ Ulżyj członkom tak rozpiętym.
Odmień teraz oną srogość/ Którąś miało z urodzenia.
Spuść lekuchno i cichuchno / Ciało Króla niebieskiego.

Z kolei kontemplacyjna lauda z XVIII wieku ma ukoić żal: „Dobranoc, Głowo święta Jezusa mojego / Któraś była zraniona do mózgu samego / Dobranoc, Kwiecie różany, dobranoc Jezu kochany, dobranoc! / Dobranoc, śliczna lilija, Jezus, Józef i Maryja, dobranoc / Dobranoc, ręce święte na krzyż wyciągnione/ Jako struny na lutni gdy są wystrojone…”

Wiele starych pieśni wielkopostnych angażuje w historię świętą cały kosmos i całą przyrodę.

„Płaczcie, Anieli, płaczcie, Duchy święte / Radość wam dzisiaj i wesele wzięte; Płaczcie przy śmierci, płaczcie przy pogrzebie / Króla waszego i Boga na niebie.

Płaczcie obłoki, płaczcie chmury dżdżyste / Łzy miasto rosy wylejcie rzęsiste; Płaczcie pioruny, płaczcie błyskawice / nad grobem Króla niebieskiej stolice.

Płaczcie i wiatry i niebieskie biegi / Płaczcie dżdże, grady, płaczcie mrozy, śniegi, Płaczcie ścieląc się pod swemi górami / W tym grobie leży, który władał wami. Płaczcie i ryby i wielorybowie / Płaczcie syreny, płaczcie delfinowie, Płaczcie pod wodą niepojęte dziwy / umarł Pan, a wasz Stworzyciel prawdziwy.”

Wyjątkowym zabytkiem polskiej kultury pasyjnej są „Gorzkie żale”. Autor -ksiądz Wawrzyniec Benik - nadał swemu dziełu tytuł typowy dla epoki: "Snopek mirry z Ogroda Getsemańskiego albo Żałosne gorzkiej Męki Syna Bożego co piątek, a mianowicie podczas pasyjej w niedziele Postu Wielkiego rozpamiętywanie. Za staraniem i kosztem Ichmościów panów braci i sióstr Konfraternij ś. Rocha przy kościele farnym ś. Krzyża w Warszawie założonej, zebrany i do druku podany Roku Pańskiego 1707…".

Nabożeństwo rozpowszechniło się natychmiast. I po dziś dzień „Gorzkie żale” śpiewane są we wszystkich kościołach. Trudno pozostać obojętnym wobec urody poetyckiego słowa i prosty języka pełnego metafor. Od ponad 300 lat pieśni te żyją w zasadzie się nie zmieniając. I w dalszym ciągu poruszają. Stale powstają też nowe wykonania. Można je znaleźć w sieci. Naprawdę warto sobie te perły tradycji odsłuchać.

od 12 lat
Wideo

echodnia.eu Dom rodzinny Ponurego czeka na gości

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera
Wróć na dziennikpolski24.pl Dziennik Polski