Nadmiar ćwiczeń może powodować raka? Te odkrycia pokazują, dlaczego przemęczenie i przetrenowanie są szkodliwe

Anna Rokicka-Żuk
Anna Rokicka-Żuk
Codzienne trenowanie do maratonu, półmaratonu czy ekstremalnego biegu z przeszkodami w stylu Rumageddon nie jest sposobem na zdrowie. W planie aktywności trzeba też uwzględnić przerwy na odpoczynek.
Codzienne trenowanie do maratonu, półmaratonu czy ekstremalnego biegu z przeszkodami w stylu Rumageddon nie jest sposobem na zdrowie. W planie aktywności trzeba też uwzględnić przerwy na odpoczynek. Anna Kaczmarz / Dziennik Polski / Polska Press
Udostępnij:
Kwas mlekowy znamy dobrze z przetworów mlecznych czy „zakwasów”, gdyż związek ten gromadzi się w zmęczonych mięśniach po wysiłku. Choć jest wręcz niezbędny dla zdrowia serca czy mózgu, stały jego nadmiar działa toksycznie na komórki, a efektem są zmiany prowadzące do raka. To kolejny dowód na związek między przetrenowaniem i przeciążeniem fizycznym a rozwojem chorób i argument za tym, by rozsądnie planować odpoczynek.

Kwas mlekowy to związek, o którym mówi się w kontekście zmęczenia mięśni po wysiłku. To on zakwasza także fermentowane napoje mleczne, kiszonki czy… naszą skórę i zakamarki ciała, sprzyjając korzystnym procesom w całym organizmie.

Wszystko wskazuje na to, że wysokie poziomy kwasu mlekowego, jak te powstające podczas wysiłku fizycznego, są potrzebne komórkom dla prawidłowego funkcjonowania. Jak jednak wynika z nowych obserwacji, przewlekłe narażenie ich na ten naturalny związek powoduje zaburzenia ich metabolizmu. Zmiany te mogą prowadzić do rozwoju raka, niewydolności serca, a także cukrzycy typu 2 – przestrzegają badacze z Uniwersytetu Kolorado.

Jak tłumaczą autorzy badania opisanego na łamach „Frontiers in Nutrition”, kwas mlekowy (mleczan) nie jest zwykłym produktem ubocznym przemiany materii. To także związek pełniący rolę przekaźnika sygnałów i regulatora procesów na poziomie komórkowym.

Kwas mlekowy powstaje z glukozy, która jest podstawowym składnikiem zapewniającym energię komórkom ciała. Szczególnie duże ilości tego kwasu stwierdza się w centrach energetycznych komórek, jakimi są mitochondria.

Mleczan to także preferowane źródło energii dla mięśnia sercowego, mięśni szkieletowych i mózgu. Gdy jest produkowany w szczególnie dużych ilościach podczas intensywnego lub przedłużonego wysiłku, gromadzi się w mięśniach, powodując ich zmęczenie bezpośrednio po aktywności (tzw. zakwasy). Następnie jest stopniowo, choć dość szybko usuwany z komórek poprzez utlenianie w mitochondriach.

To mówi wiele o związkach aktywności ze zdrowiem kardiologicznym czy zdolnościami poznawczymi – wysiłek niezbędny dla sprawnego serca i mózgu to ten, który wywołuje zmęczenie.

Przeczytaj także:

Co jednak za dużo, to niezdrowo. Gdy nadmierne stężenie kwasu mlekowego zbyt długo utrzymuje się w organizmie, staje się on szkodliwy. Już po 48 godzinach komórki narażone na jego wysoki poziom stają się podatne na procesy chorobowe.

Zaobserwowane zaburzenia metaboliczne w komórkach pod wpływem przedłużonej ekspozycji na kwas mlekowy dotyczą kwestii takich jak:

  • zmniejszenie produkcji energii przez mitochondria, w tym kluczowego związku o nazwie ATP,
  • znaczne upośledzenie transportu kwasów tłuszczowych (a więc ich spalania, gdy wyczerpie się glukoza),
  • zmiany w błonach mitochondriów dotyczące związku o nazwie kardiolipina, który jest kluczowy dla prawidłowego działania tych organelli (czyli komórkowych „narządów”),
  • nasilenie produkcji wolnych rodników i związanego z tym stresu oksydacyjnego (efektem jego działania jest stan zapalny i wywołane przez niego uszkodzenia).

Z powodu wszystkich tych zmian naukowcy uznali, że nieprawidłowe przemiany mleczanu mogą być jednym z głównych czynników rozwoju chorób takich jak cukrzyca, wieńcówka czy rak. Choć odkrycia dotyczą komórek zwierzęcych, powtórzenie wyników w pracach z tymi ludzkimi jest kwestią czasu. Następnym krokiem będzie ocena mechanizmów, które stoją za upośledzeniem oczyszczania komórek z kwasu mlekowego.

Jeden z autorów badania, dr Iñigo San Millán, który jest też trenerem topowych sportowców (m.in. kolarzy), już od dłuższego czasu bada temat związków kwasu mlekowego z rakiem. Wykazał w nich m.in., że mleczan jest głównym czynnikiem regulującym procesy karcynogenezy (nowotworzenia), czyli przemiany normalnych komórek w te rakowe.

– Komórki nowotworowe przez cały czas produkują glukozę oraz mleczany, przez co te drugie nie są efektywnie usuwane, a ich poziom nigdy nie spada tak, jak między sesjami ćwiczeń – tłumaczy San Millán. – Ta akumulacja kwasu mlekowego reguluje ekspresję wielu genów związanych z powstawaniem komórek nowotworowych. Wierzymy, że pierwotne upośledzenie lub dysfunkcja mitochondriów może być tym, co prowadzi do nadmiaru mleczanu w komórkach, a w konsekwencji – do rozwoju chorób. Obecnie jedynym znanym sposobem na poprawę działania mitochondriów jest aktywność.

Wszystko jednak z umiarem. Powyższe odkrycia pokazują wyraźnie, że trzeba za wszelką cenę unikać przemęczenia i przeciążenia fizycznego, a w zaplanowanej aktywności – robić przerwy. Gdy mięśnie bolą po wysiłku, konieczny jest choć dzień wolny na regenerację. W planie treningu odpoczynek jest nie mniej ważny, co okresy wysiłku. Nie ma co też liczyć, że codzienne trenowanie do maratonu wyjdzie nam na zdrowie.

Polecamy również:

W poszukiwaniu złotego środka pomogą na pewno nowe rekomendacje WHO odnośnie ilości ruchu, która jest niezbędna dla zdrowia. Eksperci zalecają:

  • dla dorosłych – 150-300 min umiarkowanej aktywności fizycznej tygodniowo lub 75-150 min tej o wysokiej intensywności, w tym ćwiczenia wzmacniające mięśnie min. 2 razy w tygodniu,
  • dla dzieci i młodzieży do 18. r.ż. – średnio 60 min dziennie umiarkowanie lub wysoko intensywnej aktywności aerobowej, ten drugi rodzaj plus ćwiczenia na wzmocnienie mięśni min. 3 razy w tygodniu,
  • dla osób po 65. r.ż., z chorobami przewlekłymi czy niepełnosprawnościami – po konsultacji z lekarzem 3 lub więcej dni w tygodniu różnorodne ćwiczenia wieloskładnikowe, w tym poprawiające równowagę i wzmacniające mięśnie.

Zadbaj o zdrową sylwetkę

miejsce #2

HMS

SGGX20 SZTANGIELKI GUMOWANE 20KG HMS

459,00 zł257,00 zł-44%
miejsce #3

Springos

Springos Gryf Krótki 45 Cm 25 Mm Zaciski

39,00 zł24,99 zł-36%
miejsce #4

4Fizjo

4Fizjo Guma Hip Band Czarny Szary

32,90 zł21,90 zł-33%
miejsce #5

Hop-Sport

Hop-Sport Twister Bez Linek

50,50 zł34,99 zł-31%
miejsce #6

Spokey

Spokey Skórki Gimnastyczne Czarne Peel

38,99 zł27,99 zł-28%
miejsce #7

Compex

Compex Fit 5.0 Elektrostymulator mięśni (2537116)

3 399,00 zł2 599,00 zł-24%
miejsce #8

InSPORTline

Insportline Taśmy Do Ćwiczeń Multitrainer Czarny

129,99 zł99,90 zł-23%
miejsce #9

HMS

Hms As004 Black Gray Step Do Aerobiku

136,99 zł106,00 zł-23%
miejsce #10

Sunflex Obręcz Wham O 90cm

70,00 zł56,00 zł-20%
miejsce #11

Hop-Sport

Hop-Sport Hs-045S Slim Limonka

358,00 zł338,00 zł-6%
miejsce #12

Hop-Sport

Hop-Sport Hs-2070 Onyx

728,00 zł698,00 zł
miejsce #13

Hop-Sport

Hop-Sport HS-030R

1 172,00 zł1 138,00 zł
miejsce #14

Marbo

Marbo Mh-L114 V2.0

479,00 zł
miejsce #15

WaterRower

WaterRower Natural S4 Jesion

6 699,00 zł
Materiały promocyjne partnera

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polska coraz bardziej rowerowa

Materiał oryginalny: Nadmiar ćwiczeń może powodować raka? Te odkrycia pokazują, dlaczego przemęczenie i przetrenowanie są szkodliwe - Strona Zdrowia

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Dziennik Polski
Dodaj ogłoszenie