reklama

Wojna nie służy dobrom kultury

RedakcjaZaktualizowano 
Z opublikowanego właśnie raportu UNESCO wynika, iż wojska koalicji antysaddamowskiej, w tym Amerykanie i Polacy, niszczyły bezcenne zabytki Babilonu. - Zrobiliśmy wiele, by zabezpieczyć i uratować je przed grabieżą. Tyle że działania wojenne nigdy nie służą dobrom kultury - odpowiadają polscy wojskowi.

IRAK. Staraliśmy się chronić Babilon - zapewniają polscy żołnierze

Babilon został rozjeżdżony ciężkim sprzętem i przekopany rowami - wynika z raportu. To nie pierwsze tego rodzaju podsumowanie strat, jakie poniosły irackie zabytki w ostatnich latach. W 2005 r. podobną burzę wywołał raport archeologa Johna Curtisa z British Museum. Wiele jego zarzutów za niesprawiedliwe uznał jednak wtedy polski resort kultury, a także dowódca drugiej zmiany naszego kontyngentu w Iraku gen. Mieczysław Bieniek.
- Po kamiennych drogach sprzed 2600 lat nie jeździły czołgi! Nie stawialiśmy trwałych budowli, wszystko było w kontenerach, bez fundamentów w ziemi. Gdy żołnierze chcieli gdzieś wbić łopatę, archeolodzy od razu robili alarm - mówił dziennikarzom.
Niemal od początku obecności polskiego kontyngentu w Iraku, a konkretnie od listopada 2003 roku, w składzie naszych oddziałów był co najmniej jeden archeolog. M.in. po to, by wspierać miejscową policję archeologiczną i edukować żołnierzy. Pomagał też żandarmerii, by wiedziała, na co zwracać uwagę podczas wyjazdu żołnierzy z Iraku.
- To prawda, że w Babilonie nigdy nie powinien powstać obóz wojskowy. Ale akurat Polacy zrobili wiele, by te zabytki chronić. Także przed plagą grabieży dzieł sztuki - mówi gen. Bronisław Kwiatkowski, dowódca operacyjny sił zbrojnych, który dowodził wielonarodową dywizją w Iraku i w operacji brał udział aż trzy razy. Przypomina, że kiedy Polacy przejmowali od Amerykanów odpowiedzialność za Babilon, dokonano dokładnej inwentaryzacji zabytków, wszystko opisano i sfilmowano, sporządzono też odpowiedni raport.
- Nikt celowo tych dóbr kultury nie niszczył, jednak wojna zawsze pozostawia jakieś ślady w takich miejscach. Rzeczywiście jeździł w ich pobliżu ciężki sprzęt, zatem nie można powiedzieć, iż wojskowi są zupełnie bez winy - dodaje szef Dowództwa Operacyjnego, które odpowiada za polskie misje poza granicami kraju.
Z drugiej strony, dzięki wsparciu wojska, dzieła sztuki chroniła odpowiednio wyposażona iracka policja archeologiczna. A potrzebowała np. kamizelek kuloodpornych, by stawić czoła wyspecjalizowanym miejscowym grupom, okradającym stanowiska archeologiczne. Niektóre z nich żyją z tego od pokoleń i są uzbrojone po zęby.
Tyle że sama policja, którą zresztą Polacy szkolili, to za mało. - Póki w tym kraju nie będzie stabilizacji, nie podniesie się poziom życia, nie spadnie bezrobocie, trudno sobie z tym poradzić - mówił nam Łukasz Olędzki, archeolog, który współpracował z polskim kontyngentem wojskowym w Iraku. Opisywał też, jak było tam niebezpiecznie. Kiedy w 2003 roku próbowano monitorować sytuację zabytków w Iraku, zdarzały się np. ostrzały przedstawicieli UNESCO.
Próby wywozu cennych obiektów przez polskich żołnierzy były - jak twierdził Olędzki, "bardzo nieliczne". Zapewniał, że nie niszczono zabytków celowo, natomiast pewne straty były wynikiem samej obecności wojsk w takim szczególnym miejscu.
Generał Andrzej Tyszkiewicz, dowódca pierwszej zmiany naszego irackiego kontyngentu, wspominał, że z powodu bliskości wspaniałych zabytków "kolebki cywilizacji" zastanawiał się na miejscu, czy dowództwo dywizji nie powinno znajdować się gdzie indziej. Ostatecznie zdecydowały względy logistyczne - baza była już tam po prostu urządzona przez Amerykanów.
To na rozkaz polskiego dowódcy archeolog Marek Lemiesz sporządził jesienią 2003 r. raport o stanie zabytków Babilonu. Opisał w nim np. umieszczenie na stanowisku archeologicznym lądowiska helikopterów i stacji paliw. - Gdy nasiliły się zamachy samobójcze, musieliśmy wznieść zapory na drogach, umocnić posterunki, to mogło spowodować zniszczenia - mówił dziennikarzom gen. Tyszkiewicz.
Straty w Babilonie mogły być jednak jeszcze większe, gdyby wojska tam nie było - twierdziła Agnieszka Dolatowska, archeolog, która przygotowywała raport końcowy. Według niej, trudno teraz precyzyjnie ocenić, kto odpowiada za zniszczenia. Najbardziej zaszkodził zresztą Babilonowi Saddam Husajn, który zarządził jego "odbudowę" i rekonstruował na fundamentach z VI w p.n.e. tzw. pałac południowy. Zabytki niszczyli też złodzieje już po upadku tyrana.
Archeolodzy wskazywali także, że zniszczenia słynnej bramy Isztar (uszkodzenia lwa) Curtis opisał w czerwcu 2003 r., a wtedy Polaków jeszcze tam nie było.
Fakt, iż nasi specjaliści starali się przestrzegać międzynarodowych zasad dotyczących ochrony zabytków potwierdzał też Łukasz Olędzki w rozmowie, jaką przeprowadziliśmy z nim w grudniu 2006 roku. Zapytany, czy w czasie pobytu w Iraku miał okazję prowadzić tam wykopaliska, uznał wręcz takie stwierdzenie za "prowokację". A to dlatego, że w myśl Konwencji Haskiej nie wolno prowadzić podobnych prac w warunkach wojennych. Mogą je wykonywać jedynie Irakijczycy.
Ewa Łosińska

Flesz - nowi marszałkowie Sejmu i Senatu, sukces opozycji

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3