reklama

Żeby chwała Boża brzmiąca była...

WRZaktualizowano 
W staniąteckim klasztorze

Maryja Panno Czysta

   Tyś powiła Jezu Chrysta
   Maryja kwiatku jasny
   Z Ciebie się narodził Pan wiekuisty
   Zbawienia dla naszego
   Nie litował nam Pan Bośtwa swego
   Z czystej Panny się narodził
   Bądź pochwalon Jezu miły
   Z czystej Panny narodzony
   (z kancjonałów
staniąteckich)
   
   Kolędy zabrzmią w kościołach ostatni raz w święto Matki Bożej Gromnicznej. W blisko osiemsetletnim, najstarszym na ziemiach polskich żeńskim opactwie Sióstr Benedyktynek ze Staniątek w gminie Niepołomice kultura muzyczna stała wysoko, choćby i z tego powodu, że reguła klasztoru zobowiązywała zakonnice do chóralnego śpiewania "godzin kanonicznych". Spośród zachowanych w bibliotece klasztornej rękopisów i starodruków, szczególną wartość mają księgi muzyczno-liturgiczne z lat 1586- 1837 zawierające około 490 pieśni w większości polskich, łącznie z kolędami, kołysankami i powinszowaniami kolędowymi. Muzyka i śpiew zawsze towarzyszyły życiu staniąteckich benedyktynek, będąc ważnym elementem duchowości konwentu, a zwłaszcza wyrażania ich szczególnego oddania Najświętszej Pannie Marii.
   Kancjonał z 1586 r. spisany przez siostrę Katarzynę Stradomską zawiera jedne z najstarszych i najcenniejszych polskich zabytków muzycznych. Najwięcej w nim pieśni maryjnych, a zwłaszcza poświęconych tajemnicy Bożego Narodzenia. Zapisane w nim pieśni łacińskie pochodzą nawet z XV i XIV w., a liczniejsze od nich właśnie polskie, to utwory współczesne albo tłumaczenia starszych tekstów łacińskich. Wyrywać się musiały dusze mniszek do wychwalania Boga w języku ojczystym, skoro w wizytacjach radziwiłłowskich znajdują się zakazy śpiewania polskich pieśni podczas mszy św. i nabożeństw: "Piosenek polskich we mszą nie maią śpiewacz; wszakże ieśli by chciały, odprawiwszy mszą i insze officia mogą ie osobno śpiewacz".
Jaką wagę przywiązywano do kultury muzycznej w klasztorze, świadczą również zalecenia pozostawiane po wizytacjach przez niektórych biskupów. We wskazówkach pochodzących z 1602 roku zachował się taki zapis: _"śpiewanie panien nie ma być ani wysokie, ani bardzo niskie, ale mierne albo średnie(...), żeby była przystojna y wesoła chwała przez to Panu Bogu oddana, a siostry żeby zdrowia barzo siląc się nie traciły. Przeto ta, która zacznie niech miarę chowa, a jeśli wysoko zacznie, tedy starsza niech po niey niżey weźnie". _Po kolejnym zaleceniu wizytacyjnym od 1632 roku w klasztorze wprowadzony zastaje urząd kantorki określany "anielskim". W "Regestrze sióstr" odnotowywane były także te z panien, które wyróżniały się pięknym głosem.
   Od I połowy XVI stulecia śpiewom chóralnym sióstr towarzyszyła gra na organach. Wówczas znajdowały się w przyklasztornym kościele dwa instrumenty: jeden na chórze zakonnym w części zachodniej, drugi, jak obecnie, na galerii we wschodnim przęśle południowej nawy. Jednym ze słynniejszych organistów był w latach 1700 - 1709 Kazimierz Michał Boczkowski, który jest autorem dwu, z ośmiu powstałych w XVIII stuleciu kancjonałów. Uchodził za jednego z najwybitniejszych organistów w kraju. Jemu przypisuje się m.in. skomponowanie kolędy "Dziś dzień wesoły". Na polecenie krakowskiej kurii biskupiej znany organmistrz Michał Krzemycki z Tuchowa, ten sam, który pracował przy przerabianiu organów w katedrze na Wawelu, wykonał w 1721 r. dla staniąteckiego klasztoru nowy instrument. Warto nadmienić, że podczas wielkich uroczystości grę organów wspomagały w opactwie w XVIII stuleciu kapele. Najpierw sprowadzone były z Krakowa lub Niegowici pod Gdowem. W końcu ksieni Katarzyna Małachowska założyła stałą klasztorną kapelę, żeby "chwała Boża brzmiąca była". Grało w niej na rożnych instrumentach czterech muzykantów, którzy otrzymywali stałą pensję. Z zachowanego inwentarza klasztoru z 1766 roku można się dowiedzieć, że na wyposażenie zespołu składały się: 2 waltornie, 4 trąbki, fagot, 4 klarnety, 2 flety, 2 pikola, puzon, skrzypce, wiola i 2 bębny. Kapela istniała do 1849 r. Pozostało po niej około 200 rękopisów dokumentujących bogaty repertuar.
Wśród znamienitszych kantorów staniąteckich z I poł. XIX w. warto wymienić Józefa Cichowskiego, zasłużonego muzyka amatora, popularyzatora polskiej muzyki historycznej oraz autora antyfonarza spisanego w 1809 r., z którego korzystano do 1935 r. Inna znana postać to kompozytor Józef Wyrzygalski - skrzypek i dyrygent. U schyłku dziewiętnastego stulecia powrócono w klasztorze do pierwotnego brzemienia śpiewu liturgicznego, czyli gregoriańskiego. Pomogła zaś przekonać konwent do dawnej tradycji mieszkającą wówczas w Staniątkach trapistka polska z klasztoru w Macon we Francji siostra Cecylia Mińska.
   Staniąteckiemu konwentowi przewodzi obecnie matka ksieni Anna Krystyna Kucia. Jak przed wiekami, życie toczy się tu według benedyktyńskiej zasady "módl się i pracuj". Siostry udostępniają zbiory klasztornej biblioteki i skarbca nie tylko badaczom. Mogą je także oglądać turyści w otwartym przez konwent małym muzeum, do którego wchodzi się z kościoła. To tym cenniejsze, że samego klasztoru nie można zwiedzać ze względu na surową regułę zakonu.
   Życie staniąteckich mniszek uwiecznił w albumie "Skarby klasztorów" Adam Bujak. Książka wydana została w 2002 r. przez wydawnictwo "Biały Kruk". Nie mogło zabraknąć w części poświęconej staniąteckim benedyktynkom fotografii przechowanych w zbiorach klasztornej biblioteki kancjonałów.
Tekst i fot.: (WR)

Flesz - nowi marszałkowie Sejmu i Senatu, sukces opozycji

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3